İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçer ve savunmanın hareket alanı biçim değiştirir. Bu aşamada yaşanan hak kayıplarının çoğu, esasa ilişkin bir zayıflıktan değil; delil talebinin zamanında yapılmamasından, tutanaklara itiraz edilmemesinden ve sürelerin takip edilmemesinden doğar.
Iddianameyi Bir Delil Haritası Gibi Okumak
CMK sistematiğinde iddianame, yargılamanın sınırını çizer. Bu nedenle ilk duruşmadan önce yapılması gereken, iddianamedeki her bir olgunun hangi delile dayandığını karşılıklı bir tabloya dökmektir. Dayanaksız kalan olgular savunmanın odak noktasıdır; buna karşılık savunma tanığı, bilirkişi incelemesi veya kayıt talebi gibi istekler ilk oturumda somut biçimde dile getirilmelidir.
Delil Talebini Somutlaştırmak
- Tanığın hangi olguya ilişkin beyanda bulunacağı açıkça yazılmalıdır.
- Kamera veya iletişim kaydı isteniyorsa tarih aralığı ve kaynak kurum belirtilmelidir.
- Kayıtların silinme süresi öngörülerek talep gecikmeden yapılmalıdır.
- Bilirkişi incelemesi isteniyorsa hangi teknik sorunun çözüleceği tanımlanmalıdır.
- Reddedilen taleplerin tutanağa geçirilmesi sağlanmalıdır.
Duruşma Tutanağı En Kritik Belgedir
Duruşmada söylenenler değil, tutanağa geçenler kanun yolu incelemesinde değerlendirilir. Beyanın eksik ya da farklı yazıldığı fark edildiğinde düzeltme aynı oturumda istenmelidir. Sonraki oturumda yapılan itirazlar çoğu zaman sonuç doğurmaz. Aynı şekilde, mağdur veya tanık beyanındaki çelişkiler kayda geçirilmediği sürece sonradan tartışılamaz.
Karar Sonrası Aşamaya Baştan Hazırlanmak
Hüküm açıklandığında kanun yolu süresi işlemeye başlar. Gerekçeli karar beklenirken süre kaçırılması, esasa girilmeden dosyanın kapanmasına yol açar. Mahkûmiyet halinde infaza ilişkin sonuçlar 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun kapsamında değerlendirileceğinden, denetimli serbestlik ve koşullu salıverilme hesaplarının önceden yapılması savunma stratejisini de etkiler. TCK kapsamındaki nitelendirme tartışmaları ise ceza miktarından bağımsız olarak sabıka ve hak yoksunlukları bakımından sonuç doğurur.
Duruşma Öncesi Son Kontrol
- Dosyanın son hali fiziken veya elektronik olarak incelendi mi?
- Yeni gelen bilirkişi raporu veya müşteki beyanı var mı?
- Talepler yazılı dilekçeyle önceden sunuldu mu?
- Tebligat adresi güncel mi, yokluğunda karar verilme riski var mı?
- Kanun yolu süresi için hatırlatma kuruldu mu?
Burada aktarılanlar genel usul çerçevesidir. Her ceza dosyasının delil yapısı kendine özgü olduğundan, savunma planının dosyaya özel biçimde kurulması gerekir.