İddianamenin kabulüyle dosya soruşturmadan kovuşturmaya geçer ve savunmanın elindeki araçlar değişir. Bu aşamada en sık yapılan hata, esas hakkındaki savunmanın beklenmesi ve delil taleplerinin geç verilmesidir. Ceza Muhakemesi Kanunu duruşma düzenini adım adım kurar; her adımın kendi talep ve itiraz zamanı vardır ve kaçırılan an geri gelmez.
Dosyayı Delil Haritasıyla Okumak
Kovuşturmanın başında yapılması gereken ilk iş, iddianamedeki her isnadın hangi delile dayandığını tek tek eşleştirmektir. İfade tutanakları, teknik raporlar, kayıt çözümleri ve tanık beyanları arasındaki çelişkiler bu haritada görünür hâle gelir. İsnat edilen eylemin Türk Ceza Kanunu'ndaki karşılığı ile dosyadaki delilin gösterdiği eylem örtüşmüyorsa, tartışma nitelendirme başlığında yürütülmelidir.
Talepleri Zamanında Vermek
- Toplanmasını istediğiniz delilleri, gerekçesiyle birlikte yazılı olarak sunun
- Tanık listesini ve her tanığın hangi vakıayı aydınlatacağını belirtin
- Rapora karşı diyeceklerinizi süresinde bildirin, gerekiyorsa yeni inceleme isteyin
- Reddedilen taleplerin tutanağa geçirilmesini sağlayın
- Duruşmada okunan her belgeye ilişkin beyan hakkınızı kullanın
Reddedilen bir talebin tutanakta yer alması, kanun yolu aşamasında dayanılacak en somut noktadır. Tutanağa geçmeyen itiraz, sonradan ileri sürüldüğünde karşılığını bulmakta zorlanır.
Ara Kararlar ve Koruma Tedbirleri
Kovuşturma sırasında tutukluluğun devamı, adli kontrol veya el koyma gibi kararlar verilebilir. Bunlara karşı itiraz yolu ayrıdır ve süresi kısadır; esas hakkındaki savunmayla karıştırılmamalıdır. İnfaza ilişkin sorunlar bakımından ise 5275 sayılı Kanun'un usulü devreye girer ve muhatap merci değişir. Her kararın hangi mercie, hangi süre içinde götürüleceği ayrı bir listede tutulmalıdır.
Esas Hakkında Savunmadan Önceki Son Kontrol
Savunmaya geçmeden önce şu sorular yanıtlanmalıdır: toplanmasını istediğiniz tüm deliller karara bağlandı mı, çelişkili beyanlar yüzleştirme ile giderildi mi, lehe olan hususlar dosyaya girdi mi, nitelendirme değişikliği ihtimaline karşı ek savunma hakkı hazırlığı yapıldı mı? Bu kontrol yapılmadan verilen savunma, dosyadaki eksikleri kalıcı hâle getirebilir.
Buradaki anlatım genel bir çerçevedir ve her dosyanın delil yapısı farklıdır. Kovuşturma sürecinde talep ve itirazların zamanı belirleyici olduğundan, duruşma öncesinde savunma planınızı bir ceza hukuku vekiliyle birlikte kurmanız yerinde olacaktır.