Ceza yargılamasında kanun yoluna başvuru, dilekçenin içeriğinden önce takvimin doğru kurulmasına bağlıdır. İstinaf ve temyiz için öngörülen süreler aynı değildir; ayrıca bazı kararlar niteliği gereği kanun yoluna kapalıdır.
Sürenin Başlangıcı: Yüze Karşı mı, Yoklukta mı
CMK, istinaf başvurusu için hükmün açıklanmasından itibaren yedi günlük süre öngörür. Hüküm, ilgilinin yokluğunda açıklanmışsa süre tebliğ tarihinden itibaren işlemeye başlar. Temyiz başvurusunda ise süre daha uzundur ve bölge adliye mahkemesi kararının tebliğinden itibaren on beş gündür. Duruşmada hazır bulunulmuş olsa bile gerekçeli karar sonradan tebliğ edileceğinden, başvuru dilekçesi süresinde verilip gerekçeler sonradan tamamlanabilir.
Başvuru Nereye Yapılır
İstinaf ve temyiz dilekçesi, kararı veren mahkemeye verilir; tutuklu ya da hükümlü kişiler bakımından ceza infaz kurumu müdürlüğüne yapılan beyan veya verilen dilekçe de süresinde yapılmış sayılır. Dilekçenin doğrudan bölge adliye mahkemesine gönderilmesi zaman kaybına yol açabileceğinden, evrakın hangi kaleme teslim edildiği ve havale tarihi mutlaka kayıt altına alınmalıdır. Zabıt kâtibine beyanda bulunma yolu tercih edilirse tutanağın bir örneği alınmalıdır.
Kanun Yoluna Kapalı Kararlar
CMK, bazı kararların istinaf incelemesi sonucunda kesinleştiğini ve temyiz edilemeyeceğini düzenler; sonuç cezanın türü ve miktarı bu değerlendirmede belirleyicidir. Kesinlik sınırının yanlış hesaplanması, süresi içinde yapılmış ama kabul edilemez nitelikte bir başvuruya yol açar. Bu nedenle karar okunurken önce hüküm fıkrasındaki ceza miktarı ve kanun yolu bildirimi kontrol edilmelidir; kanun yolu bildiriminin hatalı olması hâlinde bu durum başvuruda ayrıca ileri sürülmelidir.
Dilekçe Kurgusu ve İnfaz Boyutu
- Hukuka aykırılık iddiaları, dosyadaki sayfa ve tutanak atıflarıyla somutlaştırılmalıdır.
- Delil değerlendirmesine yönelik itirazlar ile usule yönelik itirazlar ayrı başlıklarda toplanmalıdır.
- Duruşmalı inceleme talebi varsa dilekçede açıkça belirtilmelidir.
- 5275 sayılı Kanun kapsamındaki infaz sonuçları, başvuru kararı verilirken birlikte değerlendirilmelidir.
- Tutukluluğun devamına ilişkin kararlara karşı ayrı itiraz yolu izlenir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Ceza miktarı, tebliğ tarihi ve kararın türü başvuru yolunu değiştirdiğinden, karar tebliğ alındığı gün süre ve kesinlik değerlendirmesinin yapılması önem taşır.