Kovuşturma, iddianamenin kabulüyle başlayan ve hükümle sona eren aşamadır. Bu aşamada verilen kararların bir kısmına itiraz, bir kısmına istinaf yolu açıktır ve süreler birbirinden farklıdır. CMK, TCK ve 5275 sayılı CGTİHK ekseninde ilerleyen bu süreçte, kanun yolunu ve süresini karıştırmak savunmanın en pahalı hatasıdır.
Hangi Karara Hangi Yol Açık
- Tutuklama, adli kontrol ve benzeri koruma tedbirlerine ilişkin kararlara itiraz edilir; süre yedi gündür.
- Duruşma sırasında verilen ve hükümle birlikte incelenecek ara kararlar için ayrı bir itiraz yolu bulunmaz; bunlar tutanağa geçirilecek beyanla korunur.
- Yerel mahkeme hükmüne karşı istinaf yoluna başvurulur; süre, tefhimden veya tebliğden itibaren yedi gündür.
- Bölge adliye mahkemesi kararlarına karşı temyiz süresi ise on beş gündür.
Tefhim mi Tebliğ mi: Sürenin Başlangıcı
Hüküm, sanığın yüzüne karşı açıklanmışsa süre tefhimle başlar; sanığın yokluğunda verilmişse tebliğ esas alınır. Kısa kararda gerekçenin bulunmaması sürenin işlemesini engellemez. Bu nedenle gerekçeli karar beklenmeden, süresi içinde başvuru dilekçesi verilip gerekçelerin sonradan sunulacağı belirtilmelidir.
Delil Eksikliğini Kovuşturmada Kapatmak
- Toplanmasını istediğiniz delil, dilekçeyle mahkemeye açıkça ve gerekçesiyle bildirilir.
- Talep reddedilirse, ret gerekçesinin tutanağa geçirilmesi sağlanır.
- Tanık dinletilecekse, tanığın hangi vakıayı hangi yönüyle bildiği belirtilir.
- Bilirkişi raporuna karşı beyan süresi kaçırılmaz; itiraz teknik gerekçeyle yazılır.
- Toplanmayan delil, kanun yolu dilekçesinde eksik soruşturma başlığı altında ayrıca gösterilir.
Delilin Hukuka Uygunluğu Ayrı Bir Başlıktır
Hukuka aykırı yöntemle elde edilen delil hükme esas alınamaz. Arama, elkoyma ve iletişimin denetlenmesi gibi tedbirlerde karar tarihi, kapsamı ve uygulanma biçimi dosyadan tek tek kontrol edilmelidir. Bu denetim yapılmadan yalnızca içeriğe yönelik savunma yapmak, usule ilişkin güçlü bir itiraz noktasını kullanılmadan bırakır.
Süre Kaçırıldığında Kalan İhtimaller
Elinde olmayan bir sebeple süreyi geçiren kişi için kanun, eski hâle getirme kurumunu öngörür. Bu talebin de kendi süresi vardır ve engelin ne olduğu belgelenmelidir. Ayrıca infaz aşamasına geçilmiş olsa dahi, koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hesabına ilişkin işlemlere karşı ayrı bir şikâyet yolu bulunur.
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir; suç tipi, mahkeme türü ve dosyanın aşaması süreleri ve yolu etkiler. Kısa kanun yolu süreleri nedeniyle, karar açıklandığı gün bir ceza hukuku uygulayıcısıyla iletişime geçilmesi yerinde olur.