İddianamenin kabulüyle birlikte dosya soruşturmadan kovuşturma aşamasına geçer ve savunmanın hareket alanı yeni bir düzene girer. Bu aşamada yaşanan hak kayıpları genellikle esaslı bir savunma eksikliğinden değil, talebin doğru anda ve doğru biçimde ileri sürülmemesinden kaynaklanır.
Dosyayı Baştan Okumak
Kovuşturmanın ilk işi, iddianamedeki nitelendirme ile dosyadaki delillerin örtüşüp örtüşmediğini çıkarmaktır. CMK çerçevesinde savunma, hangi delilin hangi iddiayı desteklediğini gösteren bir eşleştirme tablosu kurduğunda, hangi noktada ek araştırma gerektiği kendiliğinden görünür hâle gelir. TCK bakımından fiilin hukuki nitelendirmesi tartışmalıysa bu itirazın erken dile getirilmesi, yargılamanın yönünü etkiler.
Delil Talebinin Zamanı
Tanık dinletme, belge celbi, bilirkişi incelemesi ve keşif gibi talepler yazılı olarak ve gerekçesiyle sunulduğunda değerlendirilir. Sözlü olarak duruşmada dile getirilen ve tutanağa geçmeyen bir talep, sonradan ileri sürülemez hâle gelir. Bu nedenle her duruşma öncesinde şu kontrol yapılır:
- Önceki duruşmada verilen ara kararların yerine getirilip getirilmediği
- Beklenen müzekkere cevaplarının dosyaya gelip gelmediği
- Yeni talebin hangi iddiayı çürütmeye yönelik olduğu
- Tanıkların adres bilgilerinin güncelliği
- Uzman görüşü alınacaksa raporun duruşmaya yetişme takvimi
Tutuklu Dosyalarda Ayrı Bir Ritim
Tutukluluk incelemeleri belirli aralıklarla yapılır ve verilen kararlara karşı itiraz yolu kendi süresi içinde kullanılır. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun kapsamındaki uygulamalara ilişkin şikâyetler ise infaz hâkimliği çizgisinde ayrı bir başvuru düzenine tabidir. Bu iki hattın karıştırılması, dilekçenin ilgisiz mercide beklemesine yol açar.
Karar Sonrası Pencere Dardır
Hüküm açıklandığında kanun yoluna başvuru süresi işlemeye başlar. Gerekçeli kararın tebliğ tarihi ile duruşmada yüze karşı açıklanan kararın tarihi arasındaki ayrımın doğru kurulması, en sık yapılan usul hatalarından birini önler. Başvuru dilekçesinde yalnızca sonuca değil, hangi delilin nasıl değerlendirildiğine ilişkin somut itirazlara yer verilmesi beklenir.
Mağdur ve Katılan Tarafında Zamanlama
Katılma talebi, zararın giderilmesine ilişkin istemler ve delil sunumu bakımından mağdur tarafın da kendi takvimi vardır. Katılma talebinin geç yapılması, bazı kanun yollarının kullanılamamasına neden olabilir. Bu nedenle dosyanın hangi aşamada olduğu düzenli olarak takip edilmeli, tebligat adresi güncel tutulmalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut dosyanın yerini tutmaz. Suç tipi, delil durumu ve yargılamanın aşaması stratejiyi değiştireceğinden, savunmanın bir hukukçu eşliğinde kurulması gerekir.