Ceza yargılamasında kanun yolu başvurusunun kaderi, çoğu zaman dilekçenin içeriğinden önce nereye ve nasıl verildiğine bağlıdır. Yanlış mercie yapılan ya da hangi karara yöneldiği belirsiz kalan bir başvuru, esasa girilmeden sonuçlanabilir. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun çerçevesinde bu rehber, başvurunun mercii ve takvimi üzerine kurulmuştur.
Önce Kararın Türü Belirlenir
Her karar aynı kanun yoluna tabi değildir. Hükümler, ara kararlar, koruma tedbirlerine ilişkin kararlar ve infaz aşamasındaki kararlar farklı başvuru yollarına ve farklı mercilere gider. Bu nedenle ilk iş, elde bulunan kararın niteliğini tespit etmektir. Kararın sonuç kısmında yer alan kanun yolu bildirimi yol gösterici olsa da, bu bildirimin hatalı olması ihtimali göz ardı edilmemelidir.
Başvuru Nereye Verilir
Kanun yolu başvurusu, kural olarak kararı veren mahkemeye verilen bir dilekçe ya da tutanağa geçirilen beyanla yapılır; incelemeyi yapacak merci ile başvurunun sunulacağı merci aynı değildir. Tutuklu kişiler bakımından başvurunun bulunulan kurum aracılığıyla yapılabilmesi ayrı bir kolaylıktır. Bu ayrımın karıştırılması, dilekçenin dolaşımda vakit kaybetmesine yol açar.
Dilekçe Öncesi Kontrol Listesi
- Kararın tebliğ edildiği tarih ve tebligat parçası
- Gerekçeli kararın elde edilip edilmediği
- Başvurunun hükmün hangi bölümüne yöneldiği
- Duruşma tutanaklarındaki itiraz ve beyan kayıtları
- Yeni delil veya araştırılmasını istediğiniz konuların listesi
Başvuru Sonrası Aşamaların Sırası
- Başvurunun kaydedildiği tarih ve dosya numarası not edilir.
- Gerekçeli karara karşı ek dilekçe verilecekse takvime alınır.
- Duruşmalı inceleme talebi gerekiyorsa açıkça yazılır.
- İnceleme sonucuna göre bir sonraki kanun yolunun kapsamı önceden değerlendirilir.
- İnfaza ilişkin doğacak sonuçlar 5275 sayılı Kanun çerçevesinde ayrıca planlanır.
Eksik Hazırlığın Kanun Yolundaki Karşılığı
Kanun yolu aşaması, ilk derecede hiç ileri sürülmemiş bir savunmayı sıfırdan kurmak için elverişli bir zemin değildir. Duruşma tutanağına geçirilmemiş itirazlar, talep edilmemiş araştırmalar ve dosyaya sunulmamış belgeler bu aşamada sınırlı biçimde ele alınır. Bu nedenle istinaf ihtimali, yargılamanın en başında dosya oluşturulurken gözetilmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi amaçlıdır; suç tipi, verilen ceza ve dosyanın seyri izlenecek yolu değiştirebilir. Kanun yolu başvurusu yapmadan önce kararı ve tebligat tarihini bir hukukçuya kontrol ettirmeniz yerinde olacaktır.