Ceza dosyalarında sonucu belirleyen çoğu tercih, henüz iddianame düzenlenmeden yapılır. Soruşturma aşamasında delil toplanmadan geçen her hafta, kovuşturma aşamasında telafisi güç bir boşluk bırakır. CMK, TCK ve 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ekseninde bu yazı, süre yönetimi ile ispat stratejisini birlikte kurmaya odaklanır.
Şikâyet Süresi ve Suçun Niteliği
Suçun soruşturulmasının şikâyete bağlı olup olmadığı ilk belirlenmesi gereken husustur. Şikâyete bağlı suçlarda, fiili ve failini bilme tarihinden itibaren işleyen altı aylık süre geçirildiğinde soruşturma yürütülemez. Resen soruşturulan suçlarda ise dava zamanaşımı süreleri gündeme gelir. Bu nitelendirme yapılmadan hazırlanan dilekçeler, esasa hiç girilmeden kapanabilir.
Delil Toplama Talebini Zamanında Yapmak
- Kamera kayıtlarının saklama süresi dolmadan yazılı talep iletilir.
- HTS ve baz kayıtları gibi iletişim verileri için usulüne uygun talep gündeme getirilir.
- Banka ve ödeme kayıtları, tarih aralığı belirtilerek istenir.
- Tanık isimleri, adres bilgisiyle birlikte erken aşamada bildirilir.
- Sağlık raporu gerektiren durumlarda muayene gecikmeden yaptırılır.
Dijital ve Fiziki Delilin Bozulma Riski
Dijital delilin en kırılgan yanı, elde ediliş biçiminin tartışmaya açık olmasıdır. Cihazın kimden alındığı, ne zaman incelendiği ve inceleme sırasında bütünlüğünün nasıl korunduğu kayıt altına alınmamışsa, içeriğin doğruluğu tartışılır hâle gelir. Fiziki delillerde ise el koyma tutanağı ile muhafaza zinciri arasındaki boşluklar aynı sonucu doğurur. Hukuka aykırı yolla elde edilen delilin hükme esas alınamayacağı ilkesi, bu kayıtların titizlikle tutulmasını zorunlu kılar.
İfade ve Beyanların Tutarlılığı
Beyanlar arasındaki küçük çelişkiler, dosyanın bütününe ilişkin değerlendirmeyi etkiler. İfade öncesinde olayın zaman çizelgesinin çıkarılması, hangi hususun bilinmediğinin açıkça belirtilmesi ve tahmine dayalı ifadelerden kaçınılması pratikte belirleyicidir. Susma hakkı ile savunmanın hazırlanması için zaman kazanmak, çoğu dosyada bilinçli bir tercih olarak değerlendirilir.
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı ve İtiraz
Soruşturma sonunda kovuşturmaya yer olmadığına karar verilirse, karara karşı tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinde genel şikâyet tekrarı değil, toplanmamış somut delilin ve bunun neden sonuca etkili olduğunun gösterilmesi gerekir. Hangi delilin hangi vakıayı ispat edeceği yazılmadığında itirazın sonuç verme olasılığı düşer.
Uyarı
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; suç tipi, dosyadaki delil durumu ve tarafların sıfatı stratejiyi değiştirir. Ceza soruşturmalarında erken aşamada bir savunma hukukçusuyla çalışmak, geri dönüşü olmayan hataları önler.