Soruşturmadan kovuşturmaya geçildiğinde dosyanın dinamiği bütünüyle değişir: artık delil toplama ağırlıklı bir süreç değil, delillerin duruşmada tartışıldığı bir aşama söz konusudur. CMK ve TCK çerçevesinde yürüyen bu evrede talebin doğru anda ileri sürülmemesi, esasen güçlü bir savunmayı bile sonuçsuz bırakabilir. Aşağıda kovuşturmada ispat faaliyetinin süre ve usul planı ele alınmaktadır.
İddianamenin Kabulüyle Değişen Denge
İddianamenin kabulünden sonra dosyadaki eksik incelemelerin tamamlanması artık mahkemeden talep edilir. Bu nedenle ilk duruşmadan önce iddianamedeki her bir vakıanın hangi delile dayandırıldığı çıkarılmalı ve karşısına savunmanın dayanacağı karşı delil yazılmalıdır. Bu tablo, sonraki oturumlarda hangi talebin ne zaman sunulacağını da belirler.
Delil İkamesi Taleplerinin Zamanlaması
Kamera kayıtları, iletişim verileri ve kurum yazışmaları gibi deliller sınırlı süre saklandığından, bunlara ilişkin taleplerin gecikmesi telafi edilemez bir delil eksikliğine dönüşür. Uygulamada şu sıra izlenmelidir:
- Saklama süresi kısa olan kayıtlar için ilk dilekçede talep açılması
- Talebin hangi vakıayı ispata yöneldiğinin açıkça yazılması
- Reddedilen taleplerin oturum tutanağına geçirilmesi ve gerekçesinin izlenmesi
- Yeni ortaya çıkan delillerin gecikmeksizin dosyaya sunulması
Tanık ve Bilirkişi Yönetimi
Tanık listesinin geniş tutulması her zaman lehe sonuç doğurmaz; hangi tanığın hangi vakıayı doğrulayacağı önceden belirlenmelidir. Bilirkişi raporlarında ise rapora itirazın süresinde ve teknik gerekçeyle yapılması gerekir. Rapordaki varsayımların hangi veriye dayandığı sorgulanmadan yapılan genel itirazlar çoğunlukla sonuç vermez. Gerektiğinde ayrı bir teknik görüş alınarak rapordaki çelişkiler somutlaştırılabilir.
Esas Hakkında Savunmaya Giden Yol
Yargılamanın sonuna yaklaşıldığında, dosyaya giren her delilin savunmanın bütünüyle uyumlu olup olmadığı gözden geçirilmelidir. Bu aşamada mütalaaya karşı hazırlanacak savunma, önceki oturumlarda tutanağa geçmiş talepler ve bunların akıbetiyle birlikte kurulduğunda güç kazanır. İnfaza ilişkin sonuçların da 5275 CGTİHK çerçevesinde önceden değerlendirilmesi, talep kalemlerinin belirlenmesine yardımcı olur.
Kapanış
Ceza yargılamasında zamanlama, çoğu zaman iddianın içeriği kadar belirleyicidir. Buradaki açıklamalar genel niteliktedir ve her dosyanın kendi delil yapısı bulunduğundan, kovuşturma aşamasındaki adımların bir hukukçuyla birlikte planlanması önerilir.