İddianamenin kabulüyle başlayan kovuşturma aşamasında, dosyanın hangi mahkemede görüleceği yalnızca teknik bir mesele değildir; delil taleplerinin zamanlamasını, uygulanacak yargılama usulünü ve sonraki kanun yollarını da belirler. CMK, TCK ve infaz boyutunda 5275 sayılı Kanun bir arada okunmadığında, savunma planı ilerleyen celselerde dağılır. Bu rehber görev meselesini bir usul planı sorunu olarak ele alır.
Görev Sorunu Ne Zaman ve Nasıl İleri Sürülür
Görev, tarafların iradesine bırakılmış bir konu değildir; yargılamanın her aşamasında gözetilir. Ancak pratikte, görevsizlik ihtimali erken fark edilmezse aylar süren duruşmalar sonunda dosya başka bir mahkemeye gider ve süreç fiilen baştan başlar. Bu nedenle iddianamedeki sevk maddeleri ile anlatılan eylem arasındaki uyum, ilk okumada kontrol edilmelidir. Nitelendirme değiştiğinde görevin de değişebileceği, savunmanın en başından hesaba katılması gereken bir ihtimaldir.
İlk Duruşmadan Önce Tamamlanması Gerekenler
- Dosya bir bütün hâlinde incelenir; iddianameye esas alınan her delilin dosyada fiilen bulunup bulunmadığı listelenir.
- Eksik kalan kayıtlar için toplanması istenen deliller yazılı dilekçeyle ve gerekçesiyle talep edilir.
- Tanık listesi, her tanığın hangi vakıayı ispat edeceği belirtilerek sunulur.
- Bilirkişi incelemesi gerekiyorsa, inceleme konusunun sorularla somutlaştırılması sağlanır.
- Tebligat kayıtları ve duruşma günleri tek takvimde tutulur.
Delil Eksikliği Kovuşturmada Nasıl Kalıcı Hâle Gelir
Soruşturma evresinde toplanmayan ve kovuşturmada da zamanında talep edilmeyen deliller, zamanla fiilen elde edilemez duruma gelir. Kamera kayıtları, iletişim verileri veya işyeri kayıtları belirli süre sonra imha edilebilir. Bu nedenle delil talepleri, esas hakkındaki savunmaya saklanmamalı; kovuşturmanın ilk aşamasında yazılı olarak dosyaya girmelidir. Talebin reddedilmesi hâlinde bile, talebin yapıldığının kayda geçmiş olması sonraki aşama için değer taşır.
Kanun Yolu ve İnfaz Boyutunun Erken Düşünülmesi
Verilecek hükmün türü, infaz rejimini ve buna bağlı hakları etkiler. Bu nedenle savunma stratejisi kurulurken yalnızca beraat ihtimali değil, olası hüküm senaryolarının infaz sonuçları da değerlendirilir. Duruşma tutanaklarındaki beyanların doğru yansıtılıp yansıtılmadığının her celse kontrol edilmesi, kanun yolu aşamasında dayanılacak zeminin korunması bakımından önemlidir.
Not
Bu yazı genel bilgi vermek için hazırlanmıştır. Suç tipi, dosyadaki delil durumu ve yargılamanın geldiği aşama izlenecek yolu değiştirir; savunma planınızı somut dosya üzerinden bir hukukçuyla kurmanız gerekir.