Soruşturma aşamasında bir dosyanın seyri büyük ölçüde savcılık elindedir; iddianamenin kabulüyle birlikte inisiyatif taraflara geçer. CMK, TCK ve 5275 sayılı Kanun çerçevesinde kovuşturma, birbirini izleyen kısa süreli fırsatlardan oluşur ve kaçırılan bir fırsat çoğu zaman geri gelmez.
İddianamenin Kabulü ve İlk Duruşma
İddianamenin kabulüyle kamu davası açılır ve dosya artık mahkemenin denetimindedir. Bu aşamada sanık ve müdafi bakımından ilk kritik iş, iddianamedeki fiil anlatımı ile sevk maddeleri arasındaki uyumu incelemektir. Fiilin hukuki nitelendirmesine ilişkin itirazlar ne kadar erken ileri sürülürse, savunmanın delil planı da o kadar tutarlı kurulur.
Katılan sıfatını almak isteyen mağdurun talebini zamanında iletmesi de bu aşamada önem taşır; katılma olmadan bazı kanun yollarına başvurma imkânı doğmaz.
Delil Taleplerinin Zamanlaması
- Tanık dinletme talebinin, tanığın kimliği ve ne konuda dinleneceği açıklanarak sunulması
- Bilirkişi incelemesi isteniyorsa hangi teknik sorunun aydınlatılmak istendiğinin yazılması
- Kamera kaydı ve HTS gibi süreyle sınırlı kayıtların ilk duruşmayı beklemeden istenmesi
- Uzman mütalaası sunulacaksa duruşma tarihine yetişecek şekilde planlanması
- Reddedilen delil taleplerinin tutanağa geçirilmesinin sağlanması
Reddedilen bir talebin tutanakta görünmesi, kanun yolu aşamasında denetim imkânı yaratır. Sözlü olarak dile getirilip kayda geçmeyen talepler, dosyada hiç ileri sürülmemiş gibi durur.
Kanun Yolu Süreleri
Hükmün açıklanmasının ardından istinaf başvurusu için tanınan süre kısadır. Karar yüze karşı açıklanmışsa süre açıklama anından, yokluğunda verilmişse tebliğden itibaren işler. Başvurunun süresinde yapılması esas olmakla birlikte, gerekçeli kararın tebliğinden sonra gerekçelerin ayrıca sunulması mümkündür. Süre içinde yapılan kısa bir başvurunun bile hakkı koruduğu unutulmamalıdır.
Zamanaşımını Takip Etmek
Dava zamanaşımı, suçun ağırlığına göre TCK'da ayrı ayrı düzenlenmiştir ve belirli işlemlerle kesilir; kesilme halinde süre yeniden işlemeye başlar. Uzun süren dosyalarda zamanaşımının hangi işlemle kesildiğini gösteren bir kronoloji tutulması, hem savunma hem katılan tarafı için yararlıdır.
Duruşma Öncesi Kontrol
- UYAP üzerinden dosyaya yeni giren belgelerin her duruşma öncesi taranması
- Tebligatların kime yapıldığının kontrolü, adres değişikliğinin bildirilmesi
- Mazeret bildirilecekse duruşmadan önce ve belgeye dayalı olarak sunulması
- Tutuklu dosyalarda tahliye taleplerinin ve inceleme tarihlerinin takibi
Değerlendirme
Kovuşturmada başarı, çoğu zaman büyük hamlelerden değil, takvimin doğru tutulmasından doğar. Her duruşma bir sonrakinin hazırlığıdır. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; suçun niteliği ve dosyanın aşaması farklı adımlar gerektireceğinden savunmanın bir hukukçuyla birlikte yürütülmesi gerekir.