Ceza soruşturması, çoğu zaman kişinin ifadeye çağrıldığı anda başlamış olmaz; dosya haftalarca önce açılmış, deliller toplanmaya başlamıştır. Bu nedenle soruşturma aşamasında yapılan hataların büyük bölümü esasa değil zamanlamaya ilişkindir. CMK, TCK ve infaz rejimini düzenleyen 5275 sayılı Kanun, sürecin her aşaması için ayrı takvimler öngörür.
İlk Bilgi Ulaştığında Yapılacaklar
Davetiye, yakalama işlemi ya da bir arama sonrası ilk yapılması gereken, dosyanın konusunun ve isnadın öğrenilmesidir. İsnat netleşmeden verilen ifade, sonradan düzeltilmesi güç beyanlar doğurabilir. Kısıtlılık kararı bulunmayan dosyalarda müdafi aracılığıyla dosya incelenebilir; kısıtlılık varsa da isnadın konusu hakkında bilgi edinmek mümkündür.
Süre Riski Doğuran Başlıca Noktalar
- Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresinin geçmiş olup olmadığının kontrol edilmemesi
- Yakalama ve gözaltı işlemlerine karşı itiraz imkânının zamanında kullanılmaması
- Adli kontrol veya tutuklama kararına itiraz takviminin kaçırılması
- El konulan eşyaya ilişkin taleplerin geç iletilmesi
- Kovuşturmaya yer olmadığına dair karara itiraz süresinin gözden kaçması
Savunmanın Delil Tarafı
Soruşturma aşamasında savunma yalnızca beyandan ibaret değildir. Lehe delillerin toplanması talebi bu aşamada yazılı olarak istenmelidir; kamera kayıtları, iletişim kayıtları ve dijital veriler zamanla silinebileceğinden gecikme telafisizdir. Talep dilekçesinde hangi delilin nerede bulunduğu ve neyi ispatlayacağı açıkça gösterildiğinde, talebin karşılanma ihtimali artar.
Uzlaştırma Kurumu Karşısında Karar
Kanunun uzlaştırma kapsamına aldığı suçlarda dosya, uzlaştırmacıya gönderilir. Bu aşamadaki tercih dikkatle yapılmalıdır: uzlaşma sağlandığında dosya sona erer, sağlanamadığında ise soruşturma kaldığı yerden devam eder. Uzlaşma teklifinin kabulü, isnadın kabulü anlamına gelmemekle birlikte, edim yükümlülüğü doğurabileceğinden içeriği yazılı olarak netleştirilmelidir. Kapsam dışı bir suçta uzlaşma beklentisiyle vakit kaybedilmesi ise doğrudan zarar doğurur.
Aşama Aşama Kontrol Listesi
- İsnat ve dosya numarası öğrenilir, müdafi görevlendirmesi yapılır.
- Şikâyet ve dava zamanaşımına ilişkin takvim kontrol edilir.
- Lehe delil talepleri yazılı olarak sunulur.
- Koruma tedbirlerine karşı itiraz süreleri takvime işlenir.
- İfade öncesi olay anlatımı belgelerle karşılaştırılarak hazırlanır.
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararı çıkarsa gerekçe hemen incelenir.
Kapanış
Ceza dosyalarında en pahalı hata, ilk aşamada ihmal edilen bir talebin kovuşturma sırasında telafi edilmeye çalışılmasıdır. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; isnadın niteliği, delil durumu ve dosyanın aşaması tabloyu tümüyle değiştirebilir. İfade vermeden önce bir avukatla görüşmeniz güçlü biçimde önerilir.