Kripto varlık üzerinden gerçekleşen dolandırıcılıklarda para, çoğu zaman banka hesabından çıkıp birkaç adım sonra zincir üzerinde dağılır. Bu nedenle banka nezdinde yapılacak itiraz ile ceza soruşturmasının delil ihtiyacı iç içedir. Bu rehber, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde işlem zincirinin nasıl belgelendirileceğini ele alır.
İki Ayrı Zincir: Banka Tarafı ve Blok Zinciri
Dosyanın omurgası iki ayrı kayıt kümesinden oluşur. Banka tarafında gönderen hesap, alıcı IBAN, işlem saati, kanal bilgisi ve açıklama alanı önemlidir. Zincir tarafında ise gönderim yapılan cüzdan adresi, işlem kimliği ve zaman bilgisi kayıt altına alınmalıdır. Bu iki kümeyi birbirine bağlayan halka, kripto varlık hizmet sağlayıcısının hesabınıza ilişkin yatırma ve çekme kayıtlarıdır. Bu halka kurulmadan yapılan başvurular, çoğu zaman soyut şikayet olarak değerlendirilir.
Banka İtirazında Somut Talep Kurmak
Bankaya yapılan başvurunun ölçülebilir olması gerekir. Uygulamada başvuruda yer alması beklenen kalemler:
- İtiraza konu işlemlerin tarih, tutar ve referans numarasıyla listesi
- İşlemin yetkisiz mi yoksa yanıltılarak mı yapıldığına ilişkin açık beyan
- Doğrulama kodlarının hangi kanaldan geldiği ve paylaşılıp paylaşılmadığı
- Alıcı hesaba ilişkin bloke ve iade talebinin açıkça yazılması
5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimi mekanizması, mağdurun doğrudan kullanabileceği bir yol olmamakla birlikte, kurumun kendi yükümlülüğüne dikkat çekilmesi başvurunun ciddiyetini artırır.
Aklama İddiasının Gölgesinde Kalmamak
Hesabına dolandırıcılık kaynaklı para geçen kişiler, iyi niyetli olsalar bile TCK 282 kapsamında değerlendirilme riskiyle karşılaşabilir. Bu konumdaki kişiler için delil stratejisi tersine döner: paranın hangi ilişkiye dayanarak alındığı, karşı tarafla yazışmalar ve varsa mal veya hizmet teslimine ilişkin belgeler önem kazanır. Hesap hareketlerinin bütün olarak sunulması, tek bir işlemin bağlamından koparılmasını önler.
Tebligat Gecikmesi ve Bloke Süreleri
Bu dosyalarda süre baskısı iki yönlüdür. Bir yandan hesap üzerindeki tedbir kararlarının ve savcılık yazılarının tebliği takip edilmeli, diğer yandan bankanın başvuruya verdiği cevabın ulaştığı an kayıt altına alınmalıdır. Adres değişikliği bildirilmemişse veya kurumsal elektronik adres izlenmiyorsa, itiraz ve şikayet hakkı pratikte kullanılamaz hale gelir. Her bildirim için ulaşma tarihi, kanalı ve içeriğinin tek tabloda izlenmesi önerilir.
Değerlendirme
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İşlemin yapıldığı platformun statüsü, tarafların sıfatı ve paranın izlediği güzergah değiştikçe izlenecek hukuki yol da değişir. Kayıplarınızın büyüklüğüne göre adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.