İlamsız takip, alacaklının elinde bir mahkeme kararı olmadan başlattığı, buna karşılık borçluya kısa süreli ve etkili bir itiraz hakkı tanıyan bir yoldur. İİK ve HMK uygulamasında bu dengenin bozulduğu tek nokta vardır: ödeme emrinin borçluya geç ulaşması ya da hiç ulaşmaması. Bu rehber, ilamsız takipte borçlunun savunma araçlarını ve tebligat gecikmesinin doğurduğu sonuçları ele alır.
Ödeme Emrini Okurken Bakılacak Alanlar
Eline ödeme emri ulaşan borçlunun ilk yapması gereken, belgeyi baştan sona okumaktır. Takibin dayanağı olarak gösterilen belge, alacağın niteliği, talep edilen kalemlerin dökümü ve takibin hangi icra dairesinde açıldığı bu metinde yer alır. Uygulamada itirazların önemli bir kısmı, borçlunun neye itiraz ettiğini net yazmaması nedeniyle işlevsiz kalır.
İtirazın Kapsamını Doğru Belirlemek
- Borcun hiç doğmadığı ileri sürülüyorsa itiraz açıkça borcun tamamına yöneltilir.
- Borcun bir kısmı ödendiyse itiraz, ödenmeyen ve ödenen kısım ayrıştırılarak yapılır.
- Takip dayanağındaki imza kabul edilmiyorsa buna ayrıca ve açıkça itiraz edilmesi gerekir.
- Faiz oranı veya işletilen dönem tartışmalıysa bu kalem bağımsız olarak belirtilir.
- Yetkiye itiraz edilecekse, hangi icra dairesinin yetkili olduğu birlikte gösterilir.
Ödeme Emri Hiç Ulaşmadıysa
Tebligatın usulüne aykırı yapıldığı durumlar, borçlunun takipten ancak haciz aşamasında haberdar olmasına yol açar. Adreste bulunmama halinde yapılan işlemlerin gerektirdiği araştırma ve şerhlerin eksikliği, evrakın tebliğe yetkili olmayan bir kişiye bırakılması ya da taşınılmış bir adrese tebligat çıkarılması bu tabloyu doğurur. Bu durumda izlenecek yol, öğrenme tarihini belgelemek ve tebligatın usulsüzlüğünü icra hukuk mahkemesi önünde ileri sürmektir. Öğrenme tarihinin nasıl ispatlanacağı burada belirleyici olur; hesap hareketi, kurum yazısı ya da dosya inceleme kaydı bu amaçla kullanılabilir.
İtirazdan Sonra İspat Yükü Nasıl Dağılır
İtiraz takibi durdurduğunda top alacaklıya geçer. Alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre itirazın kaldırılması veya itirazın iptali yoluna gider. Borçlu açısından bu aşamada yapılacak iş, itiraz dilekçesinde ileri sürdüğü sebebi destekleyen belgeleri toplamaktır. İtiraz sebebiyle sonradan sunulan savunmanın örtüşmemesi, dosyada güven kaybına yol açar.
Takip Boyunca Tutulması Gereken Kayıtlar
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebliğ evrakının fotokopisi saklanır.
- İtiraz dilekçesinin verildiği tarih ve havale kaydı ayrıca kayıt altına alınır.
- Yapılan her ödeme, dosya numarası açıklamasıyla banka üzerinden gerçekleştirilir.
- Hacze ilişkin tutanaklar ve kaldırma talepleri kronolojik bir klasörde tutulur.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir. İlamsız takipte süreler kısadır ve kaçırılan bir adım sonradan telafi edilemeyebilir; ödeme emrini aldığınızda ya da haciz işlemini öğrendiğinizde vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.