Elektronik ortamda uygulanan haciz, alacaklı için hızlı bir tahsil aracı, borçlu için ise çoğu zaman habersiz yakalandığı bir sonuçtur. E-haciz uygulamaları bankadaki mevduattan araç kaydına kadar geniş bir alanı kapsadığından, İcra ve İflas Kanunu çerçevesinde her iki taraf için de ayrı bir plan gerekir. Bu rehber, uygulamanın ardından atılacak adımları sıralar.
Haczin dayanağını doğrulamak
İlk yapılacak iş, hesabı bloke eden işlemin hangi icra dosyasından kaynaklandığının tespitidir. Dosya numarası, alacaklı, takibin türü ve ödeme emrinin tebliğ tarihi öğrenilmeden hiçbir adım atılmamalıdır. Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilmediği hâllerde, öğrenme tarihine göre işletilecek yollar gündeme gelir; bu nedenle tebligat parçasının incelenmesi belirleyicidir.
Haczedilemeyen değerler gözden kaçmasın
- Maaş üzerindeki haciz, kanunda öngörülen oranla sınırlıdır; bu sınırın aşıldığı hâllerde şikâyet yoluna gidilir.
- Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır.
- Emekli aylığı ve benzeri ödemeler ile borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu eşyalar bakımından özel korumalar bulunur.
- Aynı hesapta korunan ve korunmayan paraların karışması hâlinde, paranın kaynağının belgelenmesi gerekir.
Şikâyet ve itiraz ayrımı
Uygulamada en çok karıştırılan başlık budur. Takibin dayanağına, borcun varlığına veya imzaya yönelik karşı çıkışlar itiraz kapsamındadır ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen süreye tabidir. Buna karşılık icra müdürlüğünün yaptığı işlemin hukuka aykırılığına yönelik başvurular icra mahkemesine şikâyet yoluyla yapılır. Yanlış yolun seçilmesi, esasa girilmeden ret sonucunu doğurur; bu nedenle dilekçe hazırlanmadan önce hangi karşı çıkışın hangi yola tabi olduğu netleştirilmelidir.
Alacaklı tarafında yapılandırma mı, takibin sürdürülmesi mi?
E-hacizle kısmi tahsilat sağlanan dosyalarda alacaklının önünde iki seçenek belirir. Borçlunun düzenli geliri varsa, yazılı bir ödeme planı üzerinde anlaşmak çoğu kez toplam tahsilatı yükseltir. Bu tür anlaşmalarda plana uyulmaması hâlinde takibin kaldığı yerden devam edeceği açıkça kayda geçirilmeli, taahhüt metni icra dosyasına usulüne uygun biçimde yansıtılmalıdır.
Borçlunun mal kaçırma girişimi bulunduğu, hesap hareketlerinin düzensiz olduğu ya da başka alacaklıların da sıraya girdiği dosyalarda ise anlaşma yerine hacizlerin genişletilmesi ve sıra cetveline hazırlık daha uygun bir tercihtir. Üçüncü kişiye ait değerlere yönelmiş bir haciz varsa, istihkak iddiasının süresi içinde ileri sürülmesi gerekir.
Hatırlatma
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; takibin türü, dosyanın aşaması ve haczedilen değerin niteliği izlenecek yolu değiştirir. Hesabınıza haciz uygulandığını öğrendiğinizde süreler işlemeye başladığından, dosyayı vakit kaybetmeden bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olur.