Kripto varlık vaadiyle yapılan yönlendirmelerde para çoğu zaman doğrudan bir cüzdana değil, önce yurt içindeki bir banka hesabına gider. Bu nedenle mağdurun ilk hamlesi genellikle bankaya yapılan itiraz ve iade talebidir. Bu rehber, ödeme zincirinin izini kaybetmeden ilerlemeyi ve bankayla uzlaşma ile dava arasında nasıl seçim yapılacağını konu alır.
İlk Saatlerde Yapılması Gerekenler
Kripto temelli mağduriyetlerde zamanın değeri diğer uyuşmazlıklardan yüksektir; para hesaplar arasında hızla dağıtılır. Bu aşamada yapılması gerekenler sırasıyla şunlardır:
- Bankanın çağrı merkezine ve şubeye yazılı iade/iptal talebi iletilir, talep numarası alınır.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet dilekçesi verilerek hesaplara tedbir konulması istenir.
- Gönderim yapılan IBAN, tutar ve saat bilgileri tek bir tabloda toplanır.
- Platformla yapılan yazışmalar, ekran görüntüleri ve varsa ses kayıtları bozulmadan yedeklenir.
Bankanın Sorumluluğu Nerede Başlar?
Banka her dolandırıcılıkta otomatik olarak sorumlu değildir. Sorumluluk tartışması, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 5549 sayılı Kanun kapsamındaki müşterini tanı ile şüpheli işlem yükümlülüklerinin ihlal edilip edilmediği noktasında yoğunlaşır. Uygulamada dikkate alınan başlıklar şunlardır:
- Hesabın kısa sürede çok sayıda kişiden para toplayan bir profile dönüşmesi
- Hesap sahibinin gelir profiliyle bağdaşmayan hacim
- Bankanın kendi izleme sistemlerinin ürettiği uyarılara rağmen işlem yapılması
- Kimlik doğrulamanın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
Delil Zincirini Kurmak
Kripto tarafında blok zinciri kayıtları kalıcıdır; asıl kopma noktası fiat ayağıdır. Bu nedenle dekont, hesap ekstresi ve transfer referansları ile cüzdan adresleri arasındaki bağlantı yazılı olarak kurulmalıdır. Suç gelirlerinin aklanmasına ilişkin TCK'daki düzenleme gündeme gelebileceğinden, hesap sahibinin konumu da soruşturmada ayrıca değerlendirilir.
Uzlaşma Teklifi Geldiğinde Karar Ölçütleri
Süreç ilerledikçe hesap sahibi ya da aracı kişiler kısmi ödeme önerebilir. Bu noktada acele edilmemelidir. Değerlendirmede şu sorular sorulmalıdır: teklif edilen tutar toplam zararın ne kadarını karşılıyor, ödeme şikâyetten vazgeçme şartına bağlanıyor mu, hesaplarda hâlihazırda tedbir var mı ve tahsil kabiliyeti gerçekten mevcut mu? Şikâyetten vazgeçme, tahsil imkânını zayıflatabileceği gibi ceza sürecini de etkileyebilir; bu nedenle vazgeçme içeren protokoller imzalanmadan önce ayrıntılı değerlendirilmelidir.
Dava Yolu Seçilirse
Hukuk tarafında talep, haksız fiil ve sözleşmeye aykırılık başlıklarıyla birlikte kurgulanır. Ceza dosyasındaki tespitler hukuk davasında önemli dayanak oluşturduğundan, iki süreç birbirine paralel yürütülmeli ve ceza dosyasından belge örneği alınması ihmal edilmemelidir.
Bu metin genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; her dosyada para akışının yapısı, tarafların sayısı ve elde edilen kayıtlar sonucu değiştirir. Adım atmadan önce mağduriyetinizin ayrıntılarıyla değerlendirilmesi için hukuki destek alınması önerilir.