Hesabına erişemeyen kişinin ilk tepkisi genellikle şubeye gidip işlemin kaldırılmasını istemektir. Oysa hesap üzerindeki kısıtlamanın kaynağı bankanın kendi kararı olabileceği gibi, adli merci kararı ya da mevzuat gereği yapılan bir uygulama da olabilir. Doğru itiraz yolunu seçmek, bu ayrımı yapmakla başlar.
Kısıtlamanın Kaynağını Teşhis Etmek
İlk yapılacak iş, bankadan kısıtlamanın niteliğinin ve dayanağının yazılı olarak sorulmasıdır. Uygulamada üç farklı tablo görülür: bankanın 5411 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükleri gereği aldığı tedbir, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde şüpheli işlem sürecine bağlı bir uygulama ve soruşturma kapsamında verilmiş bir adli karar. Bu üçünün itiraz mercii aynı değildir; adli karara bankaya dilekçe vererek itiraz etmek zaman kaybına yol açar.
Bankaya Yazılı Başvurunun İçeriği
Bankaya yapılan başvuru, mağduriyet anlatımı yerine hesap hareketlerinin açıklamasına dayanmalıdır. Şu başlıklar somut biçimde yazıldığında dosya güçlenir:
- Hesaba giren tutarların kaynağı ve bunu gösteren belgeler
- Karşı taraflarla yapılan sözleşme, fatura veya sipariş kayıtları
- İşlemlerin ticari faaliyetle bağlantısını gösteren defter ve kayıt örnekleri
- Kısıtlamanın yarattığı somut sonuç ve talep edilen işlem
Fon Kaynağını Belgelemek
Aklama şüphesine dayanan süreçlerde tartışmanın ağırlık merkezi paranın kaynağıdır. TCK 282 kapsamındaki suçun konusu, bir suçtan elde edilen değerin aklanmasıdır; dolayısıyla fon kaynağının hukuka uygun bir faaliyete dayandığını gösteren zincir belge kritik önemdedir. Kripto varlık alım satımına dayanan hareketlerde platform çıktıları, cüzdan adres bilgileri ve transfer zamanlarının banka hareketleriyle örtüşmesi ayrıca kontrol edilmelidir; SPK düzenlemeleri kapsamında faaliyet gösteren platformlardan alınan kayıtlar bu yönüyle daha kolay değerlendirilir.
Sulh Yoluyla Çözüm ile Yargı Yolunun Karşılaştırılması
Bankayla yürütülen yazışma, belge tamamlandığında kısıtlamanın kaldırılmasıyla sonuçlanabilir ve bu yol genellikle en hızlısıdır. Ancak yazışma uzadıkça ticari faaliyetin durması nedeniyle doğan zarar büyür. Bu noktada karar verilirken, bankadan gelen yanıtın kısıtlamayı sürdürme gerekçesini gösterip göstermediğine bakılmalıdır: gerekçe adli bir karara dayanıyorsa yol ilgili merciye itirazdır, bankanın kendi değerlendirmesine dayanıyorsa hukuk yargılaması gündeme gelir.
Uzlaşma arayışı sürdürülürken de süreler işlemeye devam ettiğinden, görüşmelerin kayıt altına alınması ve her aşamada bir sonraki adımın takvime bağlanması gerekir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar; hesap kısıtlamalarının nedeni ve itiraz yolu her dosyada farklılaşır. İşlem kaydınızı bir hukukçuyla birlikte inceletmeden dilekçe vermemeniz, yanlış mercie başvuru riskini azaltır.