Maaşa konulan haciz, borçlunun günlük yaşamını doğrudan etkilediği için hızlı tepki gerektirir. Ancak burada verilecek tepkinin türü, itirazın yöneltileceği mercie göre değişir. İcra ve İflas Kanunu, aynı takip içinde birbirine benzeyen ama sonuçları farklı olan birkaç yol tanır ve bunların karıştırılması sürelerin boşa geçmesine yol açar.
Memur İşlemine Şikâyet ile Borca İtirazı Ayırmak
Haczin kapsamına, sırasına veya oranına ilişkin bir sorun varsa bu, icra müdürlüğünün işlemine yönelik bir şikâyettir ve icra hukuk mahkemesine götürülür. Buna karşılık borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya zamanaşımına uğradığı iddiası takibin kendisine yönelik itirazdır ve süresi içinde icra dairesine bildirilir. İlk itirazın mahkemeye, ikinci itirazın icra dairesine yapılması gerektiğinin gözden kaçırılması, uygulamada en sık rastlanan yanlış merci hatasıdır.
Ücret Haczinin Sınırı ve Kesinti Hesabı
Kanun, ücretin tamamının haczedilmesine izin vermez; kural olarak ancak belirli bir bölümü haczedilebilir ve borçlunun ve ailesinin geçinmesi için gerekli kısım hesap dışında tutulur. Nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında değerlendirilir. Kesintinin bu ölçüyü aşması hâlinde yapılacak başvuru, doğrudan icra mahkemesine yöneltilen bir şikâyettir. İşverenin yaptığı hatalı kesinti de aynı yolla düzeltilir; işverene gönderilen ihtar tek başına sonuç doğurmaz.
Şikâyetin Süresi ve Süresiz Şikâyet Halleri
Şikâyet kural olarak öğrenme tarihinden itibaren kısa bir süreye tabidir. Ancak kamu düzenine aykırılık taşıyan veya bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin işlemler bakımından şikâyet süreye bağlı değildir. Haczedilemez nitelikteki bir kalemin haczedilmiş olması bu kapsamda değerlendirilebilir. Buna rağmen bekleme, fiilî tahsilatın tamamlanması riskini doğurduğundan başvurunun gecikmesi tavsiye edilmez.
Dosyayı Hazırlarken Kontrol Edilecekler
- Takip dayanağı belge ile ödeme emrinin tebliğ tarihi karşılaştırılır; tebligatın usulüne uygunluğu ayrıca incelenir.
- Maaş bordrosu üzerinden kesinti oranı hesaplanır; asgari geçim tutarı ve varsa önceki hacizlerin sırası dikkate alınır.
- Aynı ücret üzerinde birden fazla haciz varsa sıra cetveli ve tarih önceliği kontrol edilir.
- Nafaka alacağı varsa bunun diğer alacaklardan önce karşılanacağı gözetilir.
İcra Ceza Mahkemesiyle Karıştırmamak
Mal beyanında bulunmama, taahhüdü ihlal veya nafaka hükmüne uymama gibi iddialar icra hukuk mahkemesinin değil, icra ceza mahkemesinin alanına girer ve şikâyete tabidir. İtirazın kaldırılması talebi icra mahkemesinde görülürken, itirazın iptali davası genel mahkemede açılır. Bu üç kapının birbirine karıştırılması, alacaklı ve borçlu bakımından aynı ölçüde zaman kaybı yaratır.
Burada aktarılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, dayanağı ve tebligat geçmişi başvurulacak mercii değiştirebileceğinden, işlem yapmadan önce dosya üzerinden hukuki değerlendirme alınması önerilir.