Banka hesabına ya da maaşına haciz konulduğunu fark eden borçlunun ilk hamlesi, çoğu zaman elindeki tek adrese, yani icra dairesine dilekçe vermek oluyor. Bazı talepler için bu doğru; ancak İİK bakımından haciz aşamasındaki bazı taleplerin adresi icra mahkemesidir ve süreleri de kısadır. Bu rehber, e-haciz uygulamalarının yaygınlaştığı bir ortamda hangi talebin hangi kapıya ait olduğunu ayrıştırıyor.
Takibe İtiraz ile Hacze Şikâyet Aynı Şey Değil
En yaygın karışıklık burada yaşanır. Ödeme emrine karşı ileri sürülen borca veya imzaya itiraz kural olarak icra dairesine yapılır ve takibi durdurmaya yönelir. Buna karşılık, haciz işleminin kendisinin hukuka aykırı olduğu iddiası bir şikâyettir; bunun mercii icra mahkemesidir. İkisini karıştıran borçlu, itiraz süresini icra mahkemesi önünde tüketebilir ya da şikâyet süresini icra dairesinde geçirebilir.
E-Hacizde Sık Görülen Üç Hukuka Aykırılık İddiası
- Haczedilemeyecek nitelikteki bir alacağın veya malın haciz kapsamına alınması.
- Maaş üzerindeki kesinti oranının yasal sınırın üzerine çıkarılması veya birden çok dosyanın aynı anda kesinti yapması.
- Alacak miktarını aşan ölçüde, birden fazla banka nezdinde toplam bakiyenin bloke edilmesi.
Bu iddialar dile getirilirken hangi hesabın hangi tarihte bloke edildiği, blokenin tutarı ve dosya borcunun güncel bakiyesi belgelenmelidir. Soyut bir ölçüsüzlük iddiası çoğu zaman sonuç doğurmaz.
Yetkili İcra Mahkemesi Nasıl Belirlenir
Şikâyet, işlemi yapan icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesine yöneltilir. Borçlunun ikametinin ya da hesabın bulunduğu şubenin başka bir ilde olması bu kuralı değiştirmez. Birden fazla ilde takip varsa her dosya için ayrı şikâyet gerekir; tek dilekçeyle birden çok dosyanın tasfiyesi beklenmemelidir.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedildiyse
Haczedilen mal borçluya değil bir başkasına aitse, izlenecek yol şikâyet değil istihkak iddiasıdır ve kendi usulüne tabidir. Mülkiyeti gösteren fatura, tapu, ruhsat veya sözleşme delillerinin haciz tutanağıyla eş zamanlı sunulması, sonraki aşamada iddianın güvenilirliğini artırır. HMK’nın delil sistemine ilişkin genel kuralları bu değerlendirmede tamamlayıcı rol oynar.
Zaman Planı Kurmak
- Haciz müzekkeresinin tarihi ve öğrenme tarihi kaydedilir.
- Talebin şikâyet mi itiraz mı olduğu belirlenir.
- Dosya bakiyesi ve konulan bloke tutarı karşılaştırılır.
- Gerekiyorsa icra dairesinden dosya hesabı istenir.
- Şikâyetle birlikte işlemin durdurulmasına ilişkin talep ayrıca yazılır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Haciz dosyalarında süreler kısa ve sonuçları ağır olduğundan, hangi yolun kullanılacağına ilişkin kararın dosya örneği görülerek verilmesi uygun olur.