Kripto varlık üzerinden yürüyen dolandırıcılıklarda mağdurun karşısına birden fazla muhatap çıkar: parayı gönderdiği banka, aracılık eden platform ve arkadaki gerçek kişiler. Her biri için başvurulacak yer farklıdır. 5411 sayılı Kanun, 5549 sayılı Kanun ve TCK hükümleri ayrı ayrı devreye girdiğinden, tek bir dilekçeyle tüm sonuçların alınacağını düşünmek en maliyetli hatadır.
Paranın İzini Sürmek: Havale Zinciri
Genellikle para önce mağdurun kendi banka hesabından çıkar, sonra birkaç hesap üzerinden dolaşır ve kripto satın alma işlemine dönüşür. Bu zincir ne kadar erken belgelenirse, bloke ve iade ihtimali o kadar artar. İlk aşamada alınması gereken kayıtlar şunlardır:
- Gönderim dekontları ve hesap hareketleri dökümü
- Platform üzerindeki işlem geçmişi ve cüzdan adresleri
- Yatırım vaadini içeren mesaj, arama kaydı ve tanıtım içerikleri
- Hesap açılışında kullanılan doğrulama adımlarının kaydı
Cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri, sonraki aşamada zincir üzerindeki hareketin takibi için kritik önemdedir; ekran görüntüsüne ek olarak platformdan resmi döküm istenmelidir.
Bankaya İtiraz: Muhatap ve Görevli Merci
Banka aleyhine ileri sürülen talep, işlemin izinsiz gerçekleştiği ya da bankanın özen yükümlülüğünü ihlal ettiği iddiasına dayanır. Bireysel müşteri bakımından bu ilişki tüketici işlemi sayıldığından, talep parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine ya da tüketici mahkemesine yöneltilir. Bankaya yapılan iç itirazın reddedilmesi bu yolu kapatmaz; aksine reddin gerekçesi dosyaya eklenmesi gereken bir belgedir. Şirket hesaplarında ise uyuşmazlık ticari nitelik kazanır ve farklı bir mahkeme görevli olur.
Yurt Dışı Merkezli Platformlarda Yetki Sorunu
Merkezi yurt dışında bulunan platformlara karşı Türkiye'de dava açılabilmesi, sözleşmedeki yetki ve tahkim kayıtları ile bağlantı noktalarının değerlendirilmesini gerektirir. Kullanıcı sözleşmesindeki yabancı mahkeme kaydı her hâlde geçerli sayılmaz; ancak kararın tanınması ve tenfizi aşaması ayrı bir yük getirir. Bu nedenle ceza soruşturmasında elde edilen bilgilerin, hukuk davasındaki bağlantı iddiasını desteklemek üzere kullanılması pratik bir yöntemdir.
Ceza Dosyası ile Hukuk Dosyasının Eşgüdümü
Savcılığa yapılan şikâyette el koyma ve hesaplara tedbir talebi ayrıca ve gerekçeli biçimde ileri sürülmelidir; şikâyet dilekçesinde bu istem yoksa, kendiliğinden karar verilmesi beklenmemelidir. Aklama boyutunun bulunduğu dosyalarda ilgili birimlere bildirim yapılması da sürecin bir parçasıdır. Hukuk davasında ise ceza dosyasındaki tespitler beklenmeden zamanaşımını kesecek adımların atılması gerekir.
Buradaki bilgiler geneldir; işlemin yapıldığı platform, hesap türü ve tutar sonucu değiştirir. Kayıplar hızlı hareket etmeyi gerektirdiğinden bir avukatla en kısa sürede görüşmeniz uygun olur.