İcra ve iflas hukukunda aynı borç ilişkisi, aşamaya göre farklı mercilerin önüne gelir. Konkordato talebi, icra takibine yapılan şikayet ve mal beyanında bulunmamaktan doğan sorumluluk birbirinden ayrı üç kanaldır. Bunları tek bir dosyada birleştirmeye çalışmak, hem geçici korumadan yararlanamamaya hem de süre kaybına yol açar.
Konkordato Talebinin Muhatabı
2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu uyarınca konkordato talebi, iflasa tabi borçlular bakımından iflas talebinde bulunabilecek alacaklının veya borçlunun başvurusuyla asliye ticaret mahkemesine yapılır. Yetki bakımından belirleyici olan, borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yerdir; ticaret sicilindeki merkez adresi ile fiilî yönetim yerinin farklı olması hâlinde bu husus baştan tartışma konusu olabilir. Talebe eklenecek finansal belgeler ve ön proje eksikse, geçici mühlet aşamasında sorun çıkar.
İcra Mahkemesi ile Ticaret Mahkemesi Ayrımı
- Takip işlemlerine yönelik şikayet, imzaya ve borca itirazın kaldırılması ile ihalenin feshi istemleri icra mahkemesinin alanındadır.
- Konkordato, iflas ve iflasın ertelenmesine ilişkin talepler asliye ticaret mahkemesine aittir.
- İstihkak iddiaları, haczin yapıldığı yerdeki icra mahkemesinde çözülür.
- Menfi tespit ve istirdat davaları ise genel hükümlere göre görevli mahkemede görülür; icra mahkemesine açılamaz.
Mal Beyanı Yükümlülüğü ve Ceza Ayağı
Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren kanunda öngörülen süre içinde mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi ya da gerçeğe aykırı beyanda bulunulması, icra ceza mahkemesinin görev alanına giren bir yaptırım doğurur. Alacaklının bu yola başvurusu, ayrı bir dilekçe ve kendi süresiyle işler; icra dosyasına yapılan bir talep buna karşılık gelmez. Beyanın sonradan tamamlanması ise sonucu etkileyebilecek bir unsurdur.
Yetki: Borçlunun Merkezine Bakın
Takip yetkisi ile dava yetkisi karıştırılmamalıdır. Alacaklı, takibi kanunun izin verdiği yerlerde başlatabilirse de konkordato ve iflas talepleri bakımından borçlunun merkezi belirleyicidir. Şirket merkezini yakın tarihte değiştirmiş borçlularda, değişikliğin tescil tarihi ve gerçek yönetim yeri ayrıca incelenir.
Yanlış Mercie Başvurunun Geçici Mühlete Etkisi
- Görevsiz mahkemeye yapılan konkordato talebi, geçici mühlet kararının gecikmesine ve bu arada haciz işlemlerinin ilerlemesine neden olur.
- İcra mahkemesine açılması gereken şikayetin genel mahkemeye götürülmesi, şikayet için öngörülen kısa sürenin dolmasıyla sonuçlanabilir.
- Mal beyanına ilişkin başvurunun geç yapılması, yaptırım imkânını ortadan kaldırabilir.
Bu nedenle dosyanın ilk günü, hangi talebin hangi mahkemeye ve hangi süre içinde yapılacağını gösteren tek sayfalık bir plan hazırlamak en etkili önlemdir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. Borçlunun hukuki durumu, alacağın niteliği ve takibin türü izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut dosyanız için ayrıca profesyonel destek almanız yerinde olacaktır.