İlamsız icra takibi, alacaklıya elinde bir mahkeme kararı olmaksızın takip başlatma imkanı verir. Bu kolaylığın karşılığı, borçluya tanınan itiraz hakkıdır. Ancak bu hak çok kısa bir pencerede kullanılır ve pencere kapandığında takip kesinleşerek maaş haczi dahil tüm işlemlerin önü açılır. İİK ve HMK çerçevesinde, ödeme emri elinize ulaştığı andan itibaren işleyen süreç aşağıda ele alınmıştır.
Ödeme Emri Ulaştığında Sayaç Başlar
Ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edilmezse takip kesinleşir. İtiraz, borcun tamamına ya da bir kısmına yönelik olabileceği gibi, imzaya veya yetkiye ilişkin de olabilir. Burada dikkat edilecek nokta, itirazın nereye yapılacağıdır: itiraz kural olarak takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Yanlış merciye yapılan itirazın süresinde yapılmış sayılıp sayılmayacağı ayrı bir tartışma doğurur ve gereksiz risk üretir.
Maaş Haczinde Sınırlar ve Muvafakat Meselesi
Maaş ve ücretler kural olarak tamamen haczedilemez; kanun belirli bir oranın üzerinde haciz uygulanmasına izin vermez ve borçlunun geçimi için gerekli kısmı korur. Nafaka alacakları bakımından ise farklı bir rejim uygulanır. Uygulamada en çok karşılaşılan risk, borçlunun takip sırasında verdiği muvafakattir: kanuni sınırın üzerinde haciz yapılmasına rıza gösterilmesi, sonradan geri alınması güç bir sonuç doğurabilir. Bu nedenle imzalanan her belgenin içeriği önceden okunmalıdır.
Borçlu ve Alacaklı İçin Ayrı Risk Tablosu
- Borçlu açısından: yedi günlük sürenin kaçırılması, itiraz sebebinin eksik gösterilmesi, tebligatın usulsüzlüğüne rağmen sessiz kalınması
- Alacaklı açısından: itiraz üzerine takibin durması, itirazın kaldırılması için gereken belgelerin bulunmaması, borçlunun malvarlığını eritmesi
- Her iki taraf için: haciz ihbarnamelerine verilen cevapların süresinde ve doğru içerikle yapılmaması
Taksit Anlaşması mı, İtiraz mı?
Takip kesinleştikten sonra icra dairesinde yapılan taksitlendirme, borçluya nefes aldıran bir çözüm gibi görünür. Ancak taksitlerden birinin aksaması halinde tüm anlaşmanın sonuç doğurmaması söz konusu olabileceğinden, taahhüt verilmeden önce ödeme gücünün gerçekçi biçimde hesaplanması gerekir. Borcun varlığı gerçekten tartışmalıysa, taksit yolu yerine süresinde itiraz edilmesi çok daha koruyucudur; çünkü ödeme taahhüdü borcu kabul anlamına gelecek şekilde yorumlanabilir.
İlk Yedi Günde Kontrol Listesi
- Tebliğ tarihinin evrak üzerinden kesin olarak belirlenmesi
- Borcun dayanağının ve tutarının incelenmesi
- İtirazın kapsamının açıkça yazılması
- Yetki itirazının gerekip gerekmediğinin değerlendirilmesi
- Maaş haczi başlamışsa uygulanan oranın kontrol edilmesi
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Takibin türü ve dayanağı sonucu değiştirdiğinden, ödeme emri elinize ulaştığında gün kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.