Maaş haczini fark eden borçlunun elinde genellikle iki soru bulunur: kesinti oranı doğru mu ve takibe hâlâ itiraz edilebilir mi? Bu iki soru farklı hukuki yollara aittir. Takibe itiraz süreye bağlıdır ve kaçırıldığında geri dönüşü zordur; kesinti oranına yönelik şikâyet ise haczin devam ettiği sürece gündeme getirilebilir. Bu rehber İİK ve HMK çerçevesinde her iki hattı ayrı ayrı ele alır.
Önce Takibin Aşamasını Belirleyin
Ödeme emri tebliğ edilmiş ancak süresinde itiraz edilmemişse takip kesinleşmiş demektir; bu durumda haczin dayanağı tartışılamaz, yalnızca haczin usulü ve kapsamı denetlenebilir. Ödeme emri hiç tebliğ edilmemiş veya usulsüz tebliğ edilmişse, öğrenme tarihi esas alınarak tebligata itiraz yoluna gidilebilir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, icra dosyasını inceleyip tebligat parçasının kime, hangi adrese ve hangi şerhle teslim edildiğini görmektir.
Kesinti Oranı ve Sınırları
Maaş ve ücretler bütünüyle haczedilemez. Kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmın ayrılmasını öngörür ve kesinti kural olarak maaşın dörtte birinden az olamaz. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama uygulanmaz. Birden fazla haciz varsa sıra cetveli ve kesintinin hangi dosyaya gönderildiği ayrıca kontrol edilmelidir. İşverenin kanunda öngörülen orandan fazla kesinti yapması hâlinde icra hukuk mahkemesine şikâyet yoluna gidilebilir.
Dosya Kontrol Listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat şerhi incelendi mi?
- Takip dayanağı belge, borcun kaynağını gösteriyor mu?
- İşlemiş faiz ve masraf kalemleri dökümü istendi mi?
- Maaş bordrosu üzerinden kesinti oranı doğrulandı mı?
- Emekli aylığı, nafaka veya sosyal yardım gibi haczi sınırlı kalemler ayrıştırıldı mı?
Taksitlendirme mi, Yargı Yolu mu?
Borç varlığı tartışmasızsa, alacaklıyla yapılacak taksit sözleşmesi maaş kesintisini durdurabilir ve borçlunun nakit akışını korur. Bu sözleşmenin icra dosyasına kaydedilmesi ve ödeme takviminin yazılı olması şarttır; aksi hâlde haciz kaldırılmaz. Borcun miktarı, faiz hesabı veya alacağın devri tartışmalıysa itirazın iptali ya da menfi tespit gibi yolların değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca alacaklıyla anlaşılırken, ödenen tutarların hangi dosyaya ve hangi kaleme mahsup edileceği açıkça belirtilmelidir; aksi hâlde ödeme yapılmasına rağmen takip devam edebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Takibin türü, belgenin niteliği ve tebligat durumu izlenecek yolu doğrudan belirlediğinden, icra dosyanızı bir avukatla birlikte incelemeniz sizi telafisi güç kayıplardan korur.