Elektronik ortamda uygulanan hacizler, borçlunun çoğu zaman haberi olmadan hesabına düşer ve maaş ile birikimin ayrımı yapılmadan bloke edilebilir. Bu rehber, e-haciz bildirimini gördükten sonra hangi kontrollerin yapılacağını ve alacaklıyla yapılandırma görüşmesinin dosya üzerindeki etkisini anlatıyor.
İlk Yapılacak Kontroller
- Haczin dayandığı icra dosyası numarası ve takip türü tespit edilir.
- Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği tebligat parçasından incelenir.
- Bloke edilen hesabın niteliği belirlenir: maaş hesabı mı, ticari hesap mı, emekli aylığının yattığı hesap mı?
- Haczedilen tutarın takip talebindeki alacakla orantısı kontrol edilir.
- Aynı borç için birden fazla hesaba eş zamanlı bloke konulup konulmadığı araştırılır.
Haczedilemeyen ve Kısmen Haczedilebilen Değerler
İİK, bazı malvarlığı değerlerinin hiç, bazılarının ise ancak belli oranda haczedilebileceğini düzenler. Maaş ve ücretlerde kısmi haciz kuralı geçerlidir; emekli aylıkları bakımından ise sosyal güvenlik mevzuatındaki koruma dikkate alınır. Nafaka alacakları için farklı bir rejim uygulanır. Uygulamada en sık karşılaşılan hata, maaşın tamamının bloke edilmesine rağmen buna karşı zamanında şikâyet yoluna gidilmemesidir.
Şikâyet mi, İtiraz mı?
İki yol birbirine karıştırıldığında dosya baştan kaybedilir. Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik itiraz ödeme emrine karşı yapılır ve kısa bir süreye tabidir. Buna karşılık haczin usulüne aykırı uygulanması, haczedilemez bir değere el konulması gibi durumlar icra mahkemesine şikâyet konusudur. Haczedilmezlik şikâyetinin de kendi süresi vardır ve süre, öğrenme tarihinden işlemeye başlar. Bu nedenle bloke tarihinin bankadan yazılı olarak alınması önemlidir.
Dosyayı Kilitleyen Hatalar
- Bloke edilen paranın alacaklıya ödenmesinden sonra harekete geçilmesi
- Şikâyet dilekçesinde hangi hesabın hangi gerekçeyle haczedilemez olduğunun gösterilmemesi
- Maaş hesabının aynı zamanda birikim hesabı olarak kullanılması nedeniyle niteliğin ispatlanamaması
- Üçüncü kişiye ait paranın borçlunun hesabında tutulması
- Takibin kesinleşmediği hâlde haciz uygulandığının fark edilmemesi
Yapılandırma Görüşmesi ile Yargı Yolu Arasında
Alacaklıyla taksitlendirme konuşulurken haciz kendiliğinden kalkmaz. Görüşmeyi seçerken şu noktalar netleştirilmelidir: taksitlendirme icra dosyasına mı kaydedilecek yoksa harici bir yazışma mı olacak, mevcut blokeler kaldırılacak mı, ve ödeme aksarsa hangi sonuç doğacak. Dosya üzerinden yapılan taksit taahhüdünün kendine özgü sonuçları bulunduğundan, imzalamadan önce metnin dikkatle okunması gerekir. Bu arada şikâyet süresi işlemeye devam edeceğinden, görüşme sürerken hukuki başvuru süresi ayrı bir takvimde izlenmelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; hesap türü, takibin dayanağı ve borcun kaynağı değiştikçe sonuç da değişir. Bloke bildirimini gördüğünüz gün bir icra hukuku uygulayıcısıyla görüşmeniz zaman kaybını önler.