İcra dosyalarında borçlu açısından en sert eşik, hacizden çok satış aşamasıdır. Elektronik haciz (e-haciz) ile bloke edilen hesaplar, aynı anda birden fazla dosyadan gelen hacizler ve elektronik ortamda ilerleyen satış takvimi bir araya geldiğinde, itiraz ve şikâyet için kalan zaman hızla daralır. Bu rehber, satış sürecinde e-haciz kaynaklı hataları önlemeye ve satış öncesindeki anlaşma penceresini doğru kullanmaya odaklanır.
E-Haczin Sınırlarını Bilmek
İcra ve İflas Kanunu, hacizde bir sınır çizer: her mal ve alacak sınırsız biçimde haczedilemez. Uygulamada en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır: maaş hesabına yapılan haczin kanunun izin verdiği oranı aşması, emekli aylığına borçlunun muvafakati olmaksızın haciz uygulanması, aile bireylerine ait ortak hesabın tümüyle bloke edilmesi ve nafaka alacağı gibi haczedilemez nitelikteki paranın hesapta bulunması. Bu hâllerde yol, süresi içinde icra mahkemesine yapılacak şikâyettir. Şikâyet süresi kaçırıldığında hukuka aykırı haciz fiilen kalıcı hâle gelebilir.
Satış Aşaması Kontrol Listesi
- Kıymet takdiri: Rapor tebliğ edildikten sonra süresi içinde icra mahkemesine itiraz edilmemişse, düşük değer satışın temelini oluşturur.
- Satış ilanı tebligatı: Borçluya, ilgili tapu maliklerine ve ipotek alacaklılarına usulüne uygun tebliğ yapılmaması, ihalenin feshi sebebi olarak ileri sürülebilir.
- Adres kontrolü: Tebligatın eski adrese veya usule aykırı şekilde yapılıp yapılmadığı belgeyle incelenmelidir.
- Taşınmazın niteliği: Üzerindeki şerhler, kira ilişkisi ve muhdesat iddiaları satış öncesinde kayda geçirilmelidir.
- Mükerrer haciz: Aynı alacak için birden fazla dosyadan yürütülen takiplerin varlığı kontrol edilmelidir.
Uzlaşma ve Dava Kararı: Satış İlanından Önceki Pencere
İcra dosyalarında müzakere gücü zamanla ters orantılıdır. Satış ilanı yayımlandıktan sonra alacaklının anlaşmaya yanaşma isteği belirgin biçimde düşer; çünkü tahsil ihtimali somutlaşmıştır. Bu nedenle taksitlendirme, borç yapılandırması veya haczin kaldırılması karşılığı ödeme gibi çözümler için doğru zaman, kıymet takdirinin kesinleşmesinden önceki dönemdir. Öte yandan, anlaşma yaparken dosyadaki itiraz ve şikâyet haklarından toptan feragat edilmesi ciddi bir risktir; ödeme planı bozulursa borçlu hem ödediğini geri alamaz hem de usule ilişkin savunmalarını kaybetmiş olur. Anlaşma metninde, feragatin hangi taleplerle sınırlı olduğu açıkça yazılmalıdır.
İhalenin Feshi Talebinde Yapılan Tipik Hatalar
- Fesih sebeplerinin dilekçede tek tek ve somut olarak gösterilmemesi.
- Sadece "bedelde muhammen değerin altında kalındı" denilerek, usul aykırılıklarının ileri sürülmemesi.
- Talebin süresi içinde ve doğru icra mahkemesine yöneltilmemesi.
- Zarar unsurunun açıklanmaması; ihalenin feshinde şikâyetçinin zararının ortaya konması beklenir.
Kapanış
İcra takibinde geri kazanılamayan tek şey, süresi geçmiş itirazdır. Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; dosyanızdaki takip türü, tebligat tarihleri ve haczin konusu farklı bir strateji gerektirebileceğinden, satış ilanını gördüğünüz anda dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.