Kripto varlık üzerinden gerçekleşen dolandırıcılıklarda mağdurun elindeki en değerli kaynak, paranın hangi cüzdanlara ve hangi kanallardan gittiğini gösteren kayıt zinciridir. Bu rehber, transferin ardındaki izi kaybetmeden hangi adımların atılması gerektiğini ve karşı tarafla anlaşma yoluna gidilip gidilmeyeceğine hangi verilerle karar verileceğini ele alıyor.
İz Sürmeye Başlamadan Önce Ne Sabitlenmeli?
Zaman, kripto dosyalarında lehe değil aleyhe işler. Varlığın borsa cüzdanından çıkıp karıştırıcı hizmetlere veya yurt dışı platformlara geçmesi hâlinde takip zorlaşır. Bu nedenle önce şunlar sabitlenmelidir:
- Gönderim yapılan banka hesabı, IBAN ve alıcı ad-soyad bilgisi
- Platforma ait cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri (hash)
- Yatırım vaadinin yapıldığı yazışmalar, ekran görüntüleri, ses ve görüntü kayıtları
- Platformun tanıtım sayfaları ve varsa mobil uygulama kayıtları
Hangi Mevzuat Ekseninde Değerlendirilir?
Fiil, temelde TCK kapsamındaki dolandırıcılık hükümleriyle değerlendirilir. Paranın kaynağının gizlenmesi ya da sisteme sokulması söz konusu ise TCK 282 anlamında suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama boyutu gündeme gelebilir. Bankacılık ayağında 5411 sayılı Kanun, şüpheli işlem bildirimi ve mali istihbarat boyutunda 5549 sayılı Kanun, kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin SPK düzenlemeleri devreye girer. Bu kaynakların hangisinin öne çıkacağı, paranın Türkiye'deki bir hesaba mı yoksa doğrudan zincir üstü bir adrese mi gittiğine göre değişir.
Uzlaşma Değerlendirmesinde Yanılgı Yaratan Noktalar
Karşı taraftan gelen "bir kısmını iade edelim" teklifi, çoğu zaman mağduru bekleme moduna sokar ve bu sırada varlıklar taşınır. Karar verirken üç soru netleşmelidir: iade edilecek tutar tespit edilebilir bir hesapta mı duruyor, teklif eden kişi gerçekten hesap sahibi mi, ve yapılacak anlaşma ceza yargılamasındaki şikâyet hakkını nasıl etkiler? Dolandırıcılığın uzlaşmaya tabi olmadığı hâllerde, tarafların kendi aralarında yaptığı ödeme protokolü ceza dosyasını sona erdirmez; yalnızca zararın giderilmesi kapsamında değerlendirilebilir.
Adım Adım Risk Azaltma Kontrol Listesi
- Transferin yapıldığı bankaya ve platforma yazılı başvuru yapılarak işlem kayıtlarının saklanması istenir.
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyet dilekçesi verilirken hesaplara ilişkin tedbir talebi ayrıca yazılır.
- Zincir üstü adresler dilekçeye tablo hâlinde eklenir; her adres için tarih ve tutar eşleştirilir.
- Aynı platformdan zarar gören diğer kişilerin başvuruları varsa dosyaların birleştirilmesi talep edilir.
- Ceza soruşturması yürürken hukuk yolundan sebepsiz zenginleşme ve haksız fiil talepleri için zamanaşımı takvimi ayrı tutulur.
Kayıtların Delil Değerini Korumak
Ekran görüntüsü tek başına zayıf bir dayanaktır; aynı içeriğin platform kayıtları, banka dekontları ve iletişim kayıtlarıyla desteklenmesi gerekir. Yazışmaların bulunduğu cihazın incelemeye sunulması gündeme gelebileceğinden, verilerin silinmemesi ve cihazın elden çıkarılmaması önemlidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi transfer haritası farklıdır; tutarların büyüklüğü ve tarafların bulunduğu ülke değiştikçe izlenecek yol da değişir. Somut olayınız için bir hukukçuyla birlikte çalışmanız yerinde olur.