Ödeme güçlüğü içindeki bir borçlunun dosyasında iki farklı hukuki mekanizma aynı anda işler: bir yanda İİK kapsamındaki bireysel takipler ve e-haciz uygulamaları, diğer yanda konkordato talebiyle gelen toplu koruma rejimi. Bu iki mekanizmanın muhatabı olan mahkemeler farklıdır ve karıştırılmaları hem süre hem de mal varlığı kaybına yol açar.
İki ayrı yargı kapısı
Konkordato talebi, borçlunun ödeme kabiliyetine bakan ve geçici mühlet kararıyla takipleri etkileyen bir süreçtir; bu süreç ticari yargı alanında yürütülür. Buna karşılık yürüyen bir takip dosyasındaki işlemler, memur işlemine yönelik şikâyet ve itirazlarla birlikte icra mahkemesinin denetimindedir. Alacağın esasına ilişkin uyuşmazlıklar ise genel hükümlere göre ayrı bir davanın konusudur.
E-haciz karşısında yapılan sık hatalar
- Banka hesabına konulan bloke için doğrudan bankaya itiraz edilmesi; bankanın takdir yetkisi yoktur, işlemin kaynağı takip dosyasıdır.
- Haczedilemezlik iddiasının, süresi içinde ve doğru mercie bildirilmemesi.
- Maaş üzerindeki kesinti oranına ilişkin itirazın, ödeme emrine itirazla karıştırılması; bunlar farklı süreçlere tabidir.
- Üçüncü kişiye ait mal ve alacaklarda istihkak yolunun atlanması.
Mühlet kararının takip dosyasına yansıması
Konkordatoda verilen mühletin takipler üzerindeki etkisi kendiliğinden her dosyaya işlenmez. Kararın icra dosyalarına sunulması, ilgili müdürlüklere bildirilmesi ve haciz taleplerinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekir. Bu bildirim yapılmadığında, koruma altında olduğu düşünülen mal varlığı üzerinde işlem devam edebilir. Komiser raporları ve mühlet sürelerinin takibi de aynı dosya disiplinini gerektirir.
Başvuru öncesi sıralama
- Uyuşmazlığın kaynağı belirlenir: memur işlemi mi, alacağın esası mı, yoksa toplu koruma talebi mi?
- Şikâyet süresi bakımından işlemin öğrenildiği tarih, dosya kayıtlarından teyit edilir.
- Takip dosyası numarası, haciz müzekkere tarihleri ve banka yazışmaları tek tabloda toplanır.
- Konkordato dosyası varsa, mühlet kararı ve kapsamı her takip dosyasına ayrıca sunulur.
Uyarı
Yukarıdaki çerçeve genel bilgi niteliğindedir; borçlunun sıfatı, takibin türü ve mühletin aşaması sonucu değiştirebilir. Hacze konu mal varlığı üzerinde acil koruma ihtiyacı doğduğunda, doğru mercie yönelik başvurunun bir hukukçu eşliğinde hazırlanması zaman kazandırır.