İcra takiplerinde en çok soru doğuran uygulama, ücret üzerine konulan hacizdir. Hem borçlu hem işveren açısından kesintinin oranı, sırası ve süresi belirsiz kaldığında hatalı işlem yapılır ve bu hatanın düzeltilmesi için tanınan süre çok kısadır. Bu rehber, maaş haczinde sınırları ve tebligat gecikmesinin doğurduğu riski ele alır.
Kesinti Oranının Alt ve Üst Sınırı
İİK sistematiğinde ücretin tamamı haczedilemez. Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli olan kısım hariç tutulur; ancak haczedilen bölüm ücretin dörtte birinden az olamaz. Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama uygulanmaz ve nafaka alacağı diğer alacaklardan önce karşılanır. Uygulamada işverenlerin en sık yaptığı hata, ikramiye, prim ve benzeri ek ödemeleri hesabın dışında bırakmak ya da tersine, kanunen haczi mümkün olmayan kalemleri kesintiye dâhil etmektir.
Birden Fazla Haciz Varsa Sıra
Aynı borçlu için farklı icra dosyalarından haciz yazısı geldiğinde, ödeme sırası geliş tarihine göre belirlenir; ilk haciz kesintisi tamamlanmadan sonraki dosyaya ödeme yapılmaz. Nafaka alacakları bu sıralamanın dışında öncelikli olarak karşılanır. İşverenin sıralamayı gözetmeden ödeme yapması, kendisini sorumluluk altına sokar.
Yedi Günlük Şikâyet Süresi ve Tebligat
İcra müdürlüğü işlemlerine karşı şikâyet, kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde icra hukuk mahkemesine yapılır. Kesinti oranının hatalı hesaplanması, haczi caiz olmayan bir kalemin kesilmesi ya da sıralamanın yanlış uygulanması bu yolla ileri sürülür. Borçlunun adresinin güncel olmaması nedeniyle haciz ihbarnamesinin geç öğrenilmesi, bu kısa süreyi fiilen tüketir. Takip dosyasının düzenli sorgulanması, tebligatı beklemekten daha güvenlidir. Ödeme emrine itiraz süresinin ayrı ve daha erken bir aşamaya ait olduğu da unutulmamalıdır.
İşverenin Yükümlülüğü
- Haciz yazısı ulaşır ulaşmaz kayda alınır ve borçlunun çalışıp çalışmadığı bildirilir.
- Kesinti, brüt değil kanunda öngörülen esasa göre hesaplanır ve bordroda ayrı gösterilir.
- Kesilen tutar, dosya numarası belirtilerek icra dosyasına yatırılır.
- Borçlunun işten ayrılması hâlinde durum gecikmeksizin bildirilir.
- Nafaka hacizleri diğer dosyalardan ayrı izlenir.
Borçlu İçin Kontrol Listesi
- Bordroda gösterilen kesinti oranı ile dosyadaki talep örtüşüyor mu?
- Aynı anda birden fazla dosyadan kesinti yapılıyor mu?
- Haczedilemeyecek nitelikte bir ödeme kesintiye dâhil edilmiş mi?
- Takip dosyasındaki adres bilgisi güncel mi?
- Borç miktarı, faiz ve masraf kalemleri ayrıştırılmış mı?
HMK ve İİK usul kuralları birlikte işlediğinden, itiraz ve şikâyet yollarının karıştırılmaması gerekir. Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; bordronuzu ve takip dosyanızı bir avukatla birlikte incelemeniz, hatalı kesintinin erken düzeltilmesini sağlar.