Elektronik haciz uygulaması, borçlunun çoğu kez takipten bankadaki blokeyle haberdar olmasına yol açar. Oysa İİK sistematiğinde haciz, kural olarak ödeme emrinin tebliğinden ve takibin kesinleşmesinden sonra gelen bir aşamadır. Bu nedenle e-haciz haberi alan borçlunun ilk sorusu borcun miktarı değil, ödeme emrinin kendisine ne zaman ve hangi adrese tebliğ edildiği olmalıdır. Satış aşamasına gelinmişse aynı soru çok daha kritik hâle gelir.
İlk Yirmi Dört Saatte Yapılacaklar
- Dosya numarası öğrenilerek takip dosyasının aşaması tespit edilir.
- Ödeme emri tebligat parçası incelenir; hangi adrese, kime teslim edildiği not edilir.
- Adres, adres kayıt sistemindeki kayıtla karşılaştırılır.
- Kıymet takdiri yapılmışsa raporun tebliğ tarihi kontrol edilir.
- Satış ilanı çıkmışsa ilan tarihi ve satış günü takvime işlenir.
Usulsüz Tebligat İddiasının Yeri
Tebligat usulüne aykırı yapılmışsa, sürenin gerçek öğrenme tarihinden başladığının tespiti icra mahkemesinden istenir. Bu talep zamanında ileri sürülmezse, itiraz edilmemiş bir takip kesinleşir ve haciz ile satış hukuka uygun kabul edilir. Bu nedenle iddia, blokeyi öğrenir öğrenmez ve öğrenme tarihi belgelenerek ileri sürülmelidir; banka dekontu, hesap ekstresi veya kurum yazısı bu belgelendirmeye hizmet eder.
Satış Aşamasına Özgü Kontroller
- Kıymet takdiri güncel mi, taşınmazın imar ve kullanım durumu rapora yansımış mı?
- Satış ilanı ilgililere usulüne uygun tebliğ edilmiş mi?
- Taşınmaz üzerindeki kira, şerh ve muhdesat durumu ilanla uyumlu mu?
- Haczedilemez nitelikte mal veya gelir kalemi hacze konu edilmiş mi?
- Elektronik hacizde bloke, borç miktarını aşan tutar üzerinden mi konulmuş?
İhaleden Sonra Elde Kalan Yol
Satış gerçekleştiyse gündeme gelen yol ihalenin feshi şikâyetidir. Bu başvuru kısa bir süreye tabi olduğundan, satış günü öğrenilir öğrenilmez hazırlığa başlanmalıdır. Fesih sebepleri genellikle ilan ve tebligat eksikliği, kıymet takdirinin gerçeği yansıtmaması ya da artırma koşullarındaki aykırılıklar etrafında toplanır. HMK'nın genel usul kuralları burada da tamamlayıcı işlev görür. Buna karşılık, sadece bedelin düşüklüğüne dayanan ve somut aykırılığa bağlanmayan başvuruların sonuç alma ihtimali sınırlıdır.
Kapanış
Bu açıklamalar genel bilgilendirmedir. İcra dosyalarında süreler günlerle ölçüldüğünden, bloke veya satış ilanı öğrenildiği anda dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesi en etkili korunma yoludur.