İcra takibinde borçlu için en kritik an, ödeme emrinin eline ulaştığı andır. İİK düzeninde itiraz ve mal beyanı süreleri bu tebliğ tarihine bağlandığından, tebligatın geç görülmesi çoğu zaman esasa ilişkin haklı itirazları dahi kullanılamaz hâle getirir. Bu rehber, takip başladıktan sonraki ilk günlerde yapılması gerekenleri sıraya koyar.
Ödeme Emri Elinize Geçtiğinde İlk Yapılacak Ayrım
Takibin ilamlı mı ilamsız mı olduğu, kambiyo senedine mi dayandığı ve rehnin paraya çevrilmesi yoluyla mı yürüdüğü, itirazın yeri ve usulünü tamamen değiştirir. İlamsız takipte itiraz icra dairesine yapılırken, kambiyo takibinde itiraz icra mahkemesine yöneltilir. Yanlış merciye yapılan başvuru süreyi durdurmadığından, ilk saatlerde bu tespitin doğru yapılması sonraki tüm adımları belirler.
İtiraz Dilekçesinde Kapsamın Doğru Kurulması
- Borca mı, faize mi, imzaya mı yoksa yetkiye mi itiraz edildiği ayrı ayrı yazılmalıdır.
- İmza inkârı açıkça belirtilmezse, senetteki imza kabul edilmiş sayılabilecek bir durum doğar.
- Kısmi itirazda kabul edilen tutar açıkça gösterilir; aksi hâlde itiraz belirsiz kalır.
- Yetki itirazı ileri sürülürken yetkili icra dairesinin de gösterilmesi gerekir.
- Zamanaşımı iddiası varsa dayanağı olan tarih zinciri dilekçede kurulur.
Mal Beyanı: Görmezden Gelinen Yükümlülük
Borca itiraz edilmiş olması, mal beyanında bulunma yükümlülüğünü her hâlde ortadan kaldırmaz. Mal beyanı; borcu karşılayacak malvarlığının, gelirin ve üçüncü kişilerdeki alacakların bildirilmesidir. Gerçeğe aykırı veya hiç beyanda bulunmamanın İİK kapsamında yaptırımı bulunduğundan, beyanın gecikmesi borçlu açısından ayrı bir risk katmanı oluşturur. Beyanda gösterilen kalemlerin, banka ve tapu kayıtlarıyla çelişmemesi de ayrıca kontrol edilmelidir.
Tebligat Usulsüzse Ne Yapılır?
- Tebliğ mazbatasındaki adres, tebliğ tarihi ve teslim edilen kişi bilgisi tek tek incelenir.
- Adreste bulunmama, komşuya veya muhtarlığa teslim gibi hâllerde usul kurallarına uyulup uyulmadığı denetlenir.
- Usulsüzlük tespit edilirse, öğrenme tarihi açıkça bildirilerek icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
- Şikâyetle birlikte takibin durdurulması veya haciz işlemlerinin ertelenmesi talepleri ayrıca değerlendirilir.
- Süre kaçırılmışsa esasa ilişkin dava seçenekleri (menfi tespit, istirdat) gündeme alınır.
Alacaklı Tarafın Aynadaki Görüntüsü
Alacaklı açısından da tablo simetriktir: yanlış adrese yapılan tebligat, aylar sonra iptal edilen bir takip ve yeniden başlayan bir süreç anlamına gelir. Bu nedenle takip talebinde borçlunun güncel adresinin, ticaret sicili ve adres kayıt sistemi üzerinden doğrulanması, alacaklının en ucuz risk yönetimi aracıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir; takip türü ve dosyanızdaki tarihler farklı sonuçlar doğurabilir. Ödeme emri elinize ulaştıysa vakit kaybetmeden dosyayı bir hukukçuya inceletmeniz yerinde olacaktır.