İlamsız icra takibinde borçlunun elindeki en değerli şey, çoğu zaman fark edilmeden tükenen kısa bir süredir. Ödeme emri postadan geç çıktığında, kapıda başkasına bırakıldığında ya da yıllar önce terk edilmiş bir adrese yapıldığında, borçlu haberi olmadan takibin kesinleştiğini haciz aşamasında öğrenir. Aşağıdaki kontrol listesi, bu senaryoyu erken yakalamak için tasarlandı.
Zarf Elinize Geçtiği Gün Bakılacak Dört Kayıt
- Tebliğ tarihi: Zarfın üzerindeki tarih ile sizin fiilen öğrendiğiniz tarih aynı mı? Fark varsa aradaki günleri not edin.
- Teslim alan kişi: Evrak size mi, aile bireyine mi, kapıcıya mı, muhtara mı bırakılmış? Tebliğ mazbatasındaki şerh birebir okunmalı.
- Adres: Tebligat adres kayıt sistemindeki adrese mi yapılmış, yoksa alacaklının bildirdiği eski bir adrese mi?
- Takibin dayanağı: Bono, çek, fatura, cari hesap ekstresi ya da hiçbir belge yok mu? Bu ayrım itirazın türünü belirler.
Süre Kaçtı Sanılan Hâllerde İki Ayrı Yol
Uygulamada en sık karıştırılan iki kurum vardır. Birincisi gecikmiş itiraz: borçlu, kusuru olmayan bir engel nedeniyle süresinde itiraz edememişse, engelin ortadan kalkmasından itibaren kısa bir süre içinde icra mahkemesine başvurur ve mazeretini belgelemek zorundadır. İkincisi usulsüz tebligat şikâyeti: burada iddia edilen, sürenin kaçırıldığı değil, hiç başlamadığıdır. Şikâyet kabul edilirse tebliğ tarihi, borçlunun evrakı fiilen öğrendiği tarihe çekilir ve itiraz süresi o günden işlemeye başlar.
Bu iki yolun ispat malzemesi de farklıdır. Gecikmiş itirazda hastane kaydı, yurt dışı giriş çıkış kaydı gibi engeli gösteren belgeler; usulsüz tebligatta ise mazbatadaki şerhin İİK ve tebligat mevzuatının aradığı araştırmayı içermediğini gösteren kayıtlar öne çıkar.
İtiraz Dilekçesinde Atlanan Kalemler
- Borca itiraz ile imzaya itiraz ayrı ayrı ve açıkça yazılmalıdır; imza itirazı bildirilmezse senet altındaki imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetki itirazı, esasa ilişkin itirazla birlikte ve ilk fırsatta ileri sürülmelidir.
- Faiz türüne ve oranına itiraz, borcun tamamına itirazdan bağımsız bir kalemdir; kısmi itirazda itiraz edilmeyen kısım kesinleşir.
- Zamanaşımı def'i, dayanak belgenin niteliğine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Takip Kesinleşmişse Zararı Sınırlama
İtiraz süresi gerçekten geçmiş ve şikâyet imkânı da tükenmişse, odak değişir: haczedilemeyecek mal ve gelirlere ilişkin şikâyet, maaş haczinde kesinti oranının denetimi, aile konutu ve emekli aylığı tartışmaları, borç ödemeden aciz belgesinin sonuçları ve menfi tespit ya da istirdat davası seçenekleri gündeme gelir. Bu aşamada dosya fotokopisinin tamamının alınması, hangi yolun açık kaldığını görmenin en hızlı yoludur.
Kapanış
Buradaki bilgiler genel niteliktedir ve her icra dosyasının kendine özgü tebliğ zinciri vardır. Ödeme emrini geç aldığınızı düşünüyorsanız, gün kaybetmeden dosyayı inceleyip bir avukatla birlikte hangi yolun uygun olduğunu belirlemenizde yarar vardır.