İcra takibinde borçlunun ve alacaklının karşılaştığı en somut aşamalar, haczedilen malın paraya çevrilmesi ile ücret üzerine konulan hacizdir. İİK bu iki alanda kısa ve çoğu kez hak düşürücü nitelikte süreler öngörür. Bu rehber, satış sürecini maaş haczi ile birlikte, süre riskini merkeze alarak ele alır.
Satış Aşamasının Kontrol Noktaları
Kıymet takdirinin tebliği, satış talebi, elektronik ortamda yapılan ihale ve ihalenin feshi talebi birbirini izleyen ayrı kontrol noktalarıdır. Kıymet takdirine karşı itiraz süresi kaçırıldığında, tespit edilen değer sonraki aşamalarda tartışılamaz hâle gelir; bu da düşük bedelle satışın önünü açar. Bu nedenle raporun tebliğ tarihi, dosyadaki en kritik tarihlerden biridir.
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve itiraz için son gün
- Satış talebinin süresinde yapılıp yapılmadığı
- Satış ilanının usulüne uygun tebliği
- İhale bedelinin yatırılması ve tescil aşaması
- İhalenin feshi talebi için öngörülen süre
Maaş Haczinde Sınır ve Sıra
Ücret üzerine konulan hacizde, kanunda öngörülen orandan fazlasının kesilmesi mümkün değildir; borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısım haciz dışında tutulur. Birden fazla dosyadan haciz geldiğinde kesinti aynı anda değil, sıra ile uygulanır. İşverenin bu kuralı yanlış uygulaması hâlinde borçlunun başvuracağı yol, genel mahkemede dava açmak değil icra mahkemesine şikâyettir.
Emekli aylığı ve nafaka farkı
Emekli aylıkları ile bazı sosyal ödemeler bakımından farklı bir koruma rejimi geçerlidir. Buna karşılık nafaka alacakları için öngörülen kurallar, olağan alacaklardan ayrılır. Kesintinin dayanağı olan alacağın niteliği belirlenmeden yapılan itirazlar sonuçsuz kalır.
Şikâyet Yolunun İşletilmesi
- İtiraz konusu işlemin öğrenildiği ya da tebliğ edildiği tarih belgelenir.
- İşlemin hangi yönüyle kanuna aykırı olduğu tek tek yazılır.
- Dosya örneği, hesap dökümü ve bordro şikâyet dilekçesine eklenir.
- Gerekliyse satışın veya kesintinin durdurulması ayrıca talep edilir.
- Karar sonrası kanun yolu takvimi baştan belirlenir.
Kamu düzenine aykırılık iddiası gibi süreye bağlı olmayan sınırlı hâller dışında, şikâyet süresi geçtikten sonra işlem geçerli sayılır. Bu yüzden icra dosyasının UYAP üzerinden düzenli aralıklarla kontrol edilmesi, tebligatı beklemekten daha güvenlidir. HMK hükümleri, icra mahkemesindeki yargılamada tamamlayıcı olarak uygulanır.
Her dosyanın haciz tarihi, alacak türü ve tebligat geçmişi farklıdır. Buradaki anlatım genel çerçeve sunar; kesinti oranı ya da satış işlemi hakkında adım atmadan önce dosyanızın incelenmesi önerilir.