E-haciz, icra dairesinin banka hesapları ve bazı kayıtlı varlıklar üzerine elektronik ortamda haciz uygulamasıdır. Borçlu çoğu zaman durumu, hesabından para çekemediği anda öğrenir. Oysa İİK sistematiğinde itiraz ve şikâyet süreleri, hesabın bloke edildiği ana değil, çoğunlukla ödeme emrinin tebliğine ya da işlemin öğrenilmesine bağlanmıştır. Bu rehber, bloke ile karşılaşan borçlunun kaybedilecek süresi olmadan ne yapması gerektiğini sıralıyor.
İlk Saatlerde Yapılacak Üç Kontrol
- Hangi icra dairesinin hangi dosya numarasıyla haciz koyduğu tespit edilir; bu bilgi bankadan veya elektronik icra sisteminden alınabilir.
- Dosyadaki takip türü belirlenir: ilamlı, ilamsız veya kambiyo senedine dayalı takip olması, itiraz yolunu ve süresini tamamen değiştirir.
- Ödeme emrinin hangi adrese, hangi tarihte tebliğ edildiği incelenir. Tebligat usulsüzse, süre henüz işlemeye başlamamış olabilir.
İtiraz ile Şikâyet Aynı Şey Değildir
Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik itirazlar takibin dayanağını hedefler ve kural olarak icra dairesine ya da takip türüne göre icra mahkemesine yöneltilir. Buna karşılık haczin uygulanma biçimindeki hukuka aykırılıklar, örneğin haczedilmesi mümkün olmayan bir alacağa el konulması, şikâyet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Yanlış yolun seçilmesi, süre içinde yapılmış bir başvurunun bile sonuçsuz kalmasına yol açar.
Hesaptaki Paranın Niteliği Belirleyicidir
Uygulamada en çok sonuç doğuran itiraz sebeplerinden biri, bloke edilen tutarın haczi caiz olmayan bir kaynaktan gelmesidir. Maaş hesaplarında kanunun izin verdiği oranın aşılması, emekli aylığı niteliğindeki ödemeler veya nafaka gibi kalemler bu kapsamda değerlendirilir. Bunun için hesap hareketlerinin, paranın kaynağını gösterecek şekilde banka dökümüyle belgelenmesi gerekir; salt beyan yeterli olmaz.
Süreyi Takvime Bağlamak
- Tebliğ tarihi ve öğrenme tarihi ayrı ayrı not edilir
- Başvuru dilekçesi son güne bırakılmaz; eksik harç veya belge riski hesaba katılır
- İtirazla birlikte takibin durup durmadığı ayrıca kontrol edilir
- Ret ihtimaline karşı bir sonraki kanun yolu baştan planlanır
Alacaklı Tarafındaki Karşılık
Alacaklı bakımından ise e-haczin etkisi, borçlunun mal kaçırma ihtimaliyle yarışır. Bu nedenle hesap haczinin yanında üçüncü kişilerdeki alacakların ve tapu, araç kayıtlarının birlikte taranması, tek bir kaleme yüklenmekten daha sonuç verici olur.
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Takip dosyanızın türü ve tebligat geçmişi sonucu doğrudan etkilediğinden, işleme karşı adım atmadan önce dosya örneğinin bir hukukçu tarafından incelenmesini öneririz.