İcra takibinde ödeme emrinin tebliği, borçlu bakımından birden fazla sürenin aynı anda işlemeye başladığı andır. Bu sürelerin hepsi kısa ve hak düşürücü niteliktedir; birinin kaçırılması diğerlerini de etkisiz hale getirebilir. İİK ve HMK çerçevesinde, tebligattan haczin uygulanmasına kadar geçen aşamanın haritasını çıkarıyoruz.
Tebligat Sonrası İşleyen Süreler
- Borca ve imzaya itiraz için ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen süre
- Borç ödenmez ve itiraz edilmezse mal beyanında bulunma yükümlülüğü
- İcra dairesinin işlemlerine karşı şikayet yolu
- Haczedilmezlik iddiasının ileri sürülmesi
- Üçüncü kişinin istihkak iddiasını bildirmesi
Kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz süresi ve merci farklıdır; genel haciz yolundaki usul buraya doğrudan uygulanmaz. Bu nedenle ilk yapılacak iş, elde tutulan ödeme emrinin hangi takip türüne ait olduğunun tespitidir.
Mal Beyanının Kapsamı
Mal beyanı, borcu karşılayacak malvarlığının icra dairesine bildirilmesidir. Beyan yalnızca taşınmazları değil; araçları, banka hesaplarını, üçüncü kişilerdeki alacakları, gelir kaynaklarını ve varsa ortaklık paylarını kapsar. Malı bulunmadığını beyan eden borçlunun geçim kaynağını da göstermesi gerekir. Gerçeğe aykırı beyan ile hiç beyanda bulunmama, birbirinden farklı sonuçlar doğuran iki ayrı durumdur ve her ikisi de İİK'da yaptırıma bağlanmıştır.
Haczedilemeyen Malvarlığı
Borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli eşya, mesleğini sürdürmesi için zorunlu araç gereç ve kanunda sayılan diğer kalemler haczedilemez. Maaş haczinde ise kanunda öngörülen oranın aşılmaması gerekir; nafaka alacakları bu sınırlamanın dışında değerlendirilir. Haczedilmezlik iddiası kendiliğinden dikkate alınmaz; haczin öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa süre içinde icra mahkemesine bildirilmelidir.
Haciz Sırasında Üçüncü Kişinin Konumu
Hacze gidilen adreste bulunan eşyanın başkasına ait olduğu ileri sürülüyorsa istihkak iddiası tutanağa geçirilmelidir. İddia tutanakta yer almazsa sonradan ispat çok güçleşir. Eşyanın kime ait olduğu konusunda faturanın tarihi, ödeme kaydı ve kullanım biçimi birlikte değerlendirilir. Bu aşamada tutanağa yazdırılan tek bir cümle, sonraki davanın seyrini belirleyebilir.
İtirazın Sonuçları ve Takibin Devamı
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur; alacaklı bu durumda itirazın kaldırılması veya iptali yoluna başvurur. Süresi kaçırılan itiraz ise ancak gecikmiş itiraz koşullarının varlığı halinde dinlenir ve bunun için engelin niteliğinin ispatı gerekir. Bu nedenle tebliğ tarihi ile ilk hareket arasındaki her gün kayıt altına alınmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. İcra dosyalarında süreler günle sayıldığından, ödeme emrini aldığınız gün bir avukata başvurmanız en güvenli yoldur.