İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı bulunmadan başlatabildiği bir yoldur. Bu kolaylığın karşılığı, borçluya tanınan ancak çok kısa süren bir savunma penceresidir. İİK ve HMK ekseninde, ödeme emri elinize ulaştığında borçlu haklarının nasıl kullanılacağını adım adım ele alıyoruz.
Ödeme Emri Geldiğinde İlk 7 Gün
Adi ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Bu itiraz takibi kendiliğinden durdurur; alacaklının devam edebilmesi için mahkemeye gitmesi gerekir. Sürenin kaçırılması hâlinde takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle tebliğ tarihi, tebligat zarfı üzerinden dikkatle tespit edilmelidir.
İtirazın İçeriğini Doğru Kurmak
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği, takas edildiği veya zamanaşımına uğradığı ileri sürülür.
- İmzaya itiraz: Takip bir adi senede dayanıyorsa, imzanın borçluya ait olmadığı ayrıca ve açıkça belirtilmelidir. Açıkça yapılmayan imza itirazı, imzanın kabul edildiği sonucunu doğurur.
- Yetkiye itiraz: İcra dairesinin yetkisiz olduğu iddia edilecekse, yetkili icra dairesi de gösterilmelidir.
- Kısmi itiraz: Borcun bir bölümü kabul ediliyorsa, kabul edilen miktar açıkça yazılmalıdır; aksi hâlde itiraz geçersiz sayılabilir.
İtiraz Süresi Kaçırıldıysa
Süre kaçırılmış olması her zaman yolun sonu değildir. Borçlu, kusuru olmaksızın süreyi geçirdiyse gecikmiş itiraz yoluna başvurabilir. Ayrıca borcun bulunmadığını ispat için menfi tespit davası veya ödeme yapılmışsa istirdat davası gündeme gelir. Tebligatın usulüne aykırı yapıldığı durumlarda ise şikâyet yolu ayrıca değerlendirilmelidir; usulsüz tebligat, sürenin öğrenme tarihine göre yeniden hesaplanmasını sağlayabilir.
Alacaklının Elindeki Süreler
- İtiraz üzerine alacaklı, itirazın kaldırılması için icra mahkemesine altı ay içinde başvurabilir.
- Genel mahkemede itirazın iptali davası açacaksa bir yıllık süre söz konusudur.
- Bu süreler geçtiğinde takip düşer ve alacaklının yeniden takip başlatması gerekir.
Haciz Aşamasına Geçilirse
Takip kesinleşse dahi borçlunun tamamen savunmasız kaldığı düşünülmemelidir. Haczedilemeyen mal ve haklar, maaş üzerindeki haczin sınırı, ailenin geçimi için gerekli eşyalar ve meslek icrası için zorunlu araçlar bakımından itiraz ve şikâyet yolları açıktır. Ayrıca borcun taksitlendirilmesi talebi, haciz baskısını yönetmek açısından değerlendirilebilir.
Mal Beyanı Yükümlülüğü
Takip kesinleştikten sonra süresinde mal beyanında bulunmamanın kendine özgü yaptırımları vardır. Bu yükümlülük, itiraz edilmiş dosyalarda farklı işlediğinden, dosyanın hangi aşamada olduğu netleştirilmeden beyan verilmemelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatır; takibin dayanağı, tebligatın usulü ve borcun kaynağı her dosyada sonucu değiştirir. Yedi günlük süre çok kısa olduğundan, ödeme emrini aldığınız gün hukuki destek almanız en güvenli yaklaşımdır.