İlamsız icra takibi, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklının doğrudan icra dairesine başvurarak başlattığı yoldur. Sistemin dengesi, borçlunun ödeme emrine itiraz hakkı üzerine kuruludur; bu hak kısa bir süreye bağlandığı için gecikme, borcun varlığı tartışılmadan takibin kesinleşmesine yol açar.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
İİK uyarınca ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz edebilir. Bu süre içinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu nedenle yapılacak ilk iş, tebligat zarfının üzerindeki tarihi ve tebliğin kime yapıldığını tespit etmektir. Tebligatın usulsüz olduğu düşünülüyorsa, öğrenme tarihi esas alınarak usulsüz tebligat şikayeti ayrıca gündeme gelir.
İtirazın Kapsamını Doğru Seçmek
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği veya miktarının fazla olduğu ileri sürülür.
- İmzaya itiraz: Adi senede dayalı takiplerde imzanın borçluya ait olmadığı açıkça ve ayrıca belirtilmelidir; aksi halde imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetkiye itiraz: İcra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası, esasa ilişkin itirazla birlikte ve aynı dilekçede yapılmalıdır.
- Faize ve ferilere itiraz: Oran veya işleyiş yönünden kısmi itiraz, kabul edilen kısmı belirterek yapılır.
İtirazdan Sonra Top Alacaklıdadır
Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Bundan sonra alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın kaldırılması için icra mahkemesine başvurmak ya da genel mahkemede itirazın iptali davası açmak. Her iki yol da kanunda öngörülen süre sınırlarına tabidir ve elde bulunan belgenin niteliği hangi yolun kullanılabileceğini belirler. Alacaklı tarafında yapılan tipik hata, itirazın kaldırılması yoluna elverişli belge olmadan başvurulması ve zaman kaybedilmesidir.
Süre Kaçırıldıysa Elde Kalan İmkanlar
Yedi günlük süre geçirilmişse takip kesinleşir; ancak borçlunun hukuki imkanı tümüyle tükenmez. Gecikmiş itiraz kurumu, borçlunun kusuru olmaksızın süreyi kaçırdığı hallerde sınırlı bir kapı bırakır. Ayrıca borcun bulunmadığının tespiti için menfi tespit ve ödeme yapılmışsa istirdat yolları HMK usulüne göre işletilebilir. Bu yollar itiraza göre daha uzun ve masraflı olduğundan, ilk yedi günün korunması her zaman daha ekonomiktir.
Son Söz
İcra takiplerinde süreler günle sayılır ve dosyanın türüne göre değişir. Bu metin genel bir bakış sunar; elinize bir ödeme emri ulaştıysa günü geçirmeden dosyanızın incelenmesini sağlamanız, sonraki aşamalardaki maliyeti belirgin biçimde düşürür.