Maaş üzerine konulan haciz, borçlunun günlük yaşamını en doğrudan etkileyen icra işlemidir. İİK ve HMK çerçevesinde bu işleme karşı yürütülecek itiraz ve şikâyet yolları birbirinden farklıdır; yanlış yolun seçilmesi hem süre kaybettirir hem de dosyada telafisi güç sonuçlar doğurur. Bu rehber, maaş haczi özelinde hangi itirazın nereye ve ne zaman yapılacağını ele alır.
İtiraz mı, Şikâyet mi
Bu ayrım her şeyin başında gelir. Takibin dayanağına, borcun varlığına veya miktarına yönelik karşı çıkış icra dairesine yapılan itirazdır ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen kısa süreye tabidir. Buna karşılık haczin usulüne, kesinti oranına veya haczedilemez nitelikteki bir gelire el atılmasına yönelik başvuru, icra mahkemesine yapılan şikâyettir. Şikâyet süresi de kısadır ve öğrenme tarihinden itibaren işler.
Kesinti Oranı ve Haczedilemezlik
- Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; kanun asgari bir kısmın borçluya kalmasını öngörür ve haczedilecek miktar için alt sınır belirlemiştir.
- Nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır; bu alacaklarda sınırlamalar aynı şekilde işlemez.
- Birden fazla dosyadan gelen maaş haczi sıraya girer; ikinci hacizin aynı anda uygulanması usulsüzlük oluşturabilir.
- Emekli maaşı, sosyal yardım ve benzeri gelirlerin durumu genel ücret haczinden farklı değerlendirilmelidir.
- Borçlunun rızasıyla oran artırılabilir; bu rızanın hacizden önce mi sonra mı verildiği önemlidir.
İşverenin Sorumluluğu
Maaş haczi müzekkeresi işverene ulaştığında kesintiyi yapmak ve dosyaya göndermek işverenin yükümlülüğüdür. Kesintinin yapılmaması veya eksik yapılması, alacaklı bakımından işverene karşı ayrı bir talep hakkı doğurabilir. Borçlu açısından ise işten ayrılma halinde durumun icra dairesine bildirilmesi gerekir; bildirilmeyen değişiklikler, sonradan usulsüz işlem iddialarının önünü açar.
Süre Kaçırıldığında Kalan Yollar
Süresinde şikâyet edilmeyen işlemler kural olarak kesinleşir; ancak kamu düzenine aykırı ve süresiz şikâyete tabi haller bunun dışındadır. Haczedilemezlik iddiasının hangi kategoriye girdiği, borçlunun haczi öğrendiği tarihe ve daha önce buna sessiz kalıp kalmadığına göre değerlendirilir. Bu nedenle her ay bordroda görünen kesinti tutarları saklanmalı, ilk kesintinin yapıldığı tarih belgelenmelidir.
Dosyayı Kurarken İzlenecek Sıra
- Ödeme emri tebliğ tarihi ve takibin kesinleşip kesinleşmediği kontrol edilir.
- Haciz müzekkeresinin işverene ulaşma tarihi öğrenilir.
- Bordro üzerinden kesinti oranı hesaplanır ve alt sınırla karşılaştırılır.
- Başvurunun icra dairesine mi icra mahkemesine mi yapılacağı belirlenir.
- Gerekiyorsa haczin kaldırılmasıyla birlikte kesilen tutarların iadesi de talep edilir.
Buradaki bilgiler genel çerçeve sunar; takibin türü, borcun kaynağı ve gelirin niteliği sonucu değiştirebilir. Maaşınıza haciz konulduğunu öğrendiğinizde günler önem taşıdığından, bordronuzla birlikte hızla hukuki görüş almanız yerinde olur.