İcra takibinde borçlunun elindeki en etkili araç, çoğu zaman en kısa süreye bağlı olanıdır. Ödeme emri tebliğ edildikten sonra işleyen yedi günlük itiraz süresi kaçırıldığında takip kesinleşir ve haciz aşaması başlar; bu noktadan sonra izlenecek yollar hem daha uzun hem daha masraflıdır. Bu rehber, İİK ve HMK ekseninde borçlunun ilk hafta takvimini kurar.
Tebliğ Anı: Sürenin Başladığı Nokta
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işler. Tebligatın komşuya, muhtara veya işyerine yapıldığı hâllerde tebliğ şerhinin ayrıntısı belirleyicidir; usulsüz tebligat iddiası varsa bu, itirazdan ayrı bir başvurunun konusudur. Bu yüzden ilk yapılacak iş, dosya örneğinden tebliğ evrakının çıkarılmasıdır.
İtiraz mı, Şikâyet mi
İki yol sık karıştırılır. Borcun kendisine, miktarına, imzaya veya faize yönelik karşı çıkış itirazdır ve icra dairesine yapılır. İcra müdürlüğünün işlemindeki hukuka aykırılık ise şikâyet konusudur ve icra hukuk mahkemesine götürülür. Yanlış mercie yapılan başvuru, süre içinde yapılmış olsa bile amaçlanan sonucu doğurmayabilir.
İtirazın Takibi Durdurma Etkisi
Genel haciz yoluyla takipte süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur; alacaklının itirazın kaldırılması veya iptali yoluna gitmesi gerekir. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise durum farklıdır: itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz, ayrıca icra mahkemesinden karar alınması gerekir. Takip türünün ödeme emrinin üst kısmından doğrulanması bu nedenle şarttır.
Süre Geçtikten Sonra Kalan Yollar
İtiraz süresi kaçırılmışsa dosya bitmiş sayılmaz, ancak yük borçluya geçer. Borcun bulunmadığı iddiası menfi tespit davasıyla, ödeme yapıldıktan sonra ise istirdat davasıyla ileri sürülebilir. Gecikmiş itiraz, yalnızca kanunda sayılan engel hâllerinin varlığında ve engelin kalktığı tarihten itibaren kısa süre içinde mümkündür. Bu yolların hiçbiri, süresinde yapılacak basit bir itirazın yerini tutmaz.
Haciz Aşamasında Üçüncü Kişi ve Haczedilmezlik
- Borçluya ait olmayan malın haczinde istihkak iddiası ayrı ve kısa süreye tabidir
- Maaş haczinde kanuni sınırın aşılıp aşılmadığı kontrol edilmelidir
- Ev eşyası ve mesleğin icrası için gerekli araçlar bakımından haczedilmezlik ileri sürülebilir
- Emekli aylığı ve benzeri ödemelerde muvafakat bulunup bulunmadığı incelenmelidir
İcra dosyalarında bir haftalık pencere pratikte çok daha kısadır; tebligatın eve ulaşmasıyla borçlunun haberdar olması arasında geçen zaman süreyi tüketir. Ödeme emri elinize ulaştığı gün dosya örneğini almak ve hukuki değerlendirmeye başvurmak en güvenli yaklaşımdır.