Maaş haczi, borçlunun düzenli gelirine yönelen ve etkisi her ay tekrarlanan bir icra işlemidir. İİK sisteminde bu işleme karşı ileri sürülebilecek itiraz ve şikâyet yolları kısa sürelere bağlıdır; süre geçtiğinde ise hatalı bir kesinti yıllarca sürebilir. Bu rehber, maaş haczinde takvimin ve itiraz stratejisinin kurulmasına odaklanır.
Hangi Aşamada Olduğunuzu Tespit Edin
Maaş haczi tek bir işlem değil, birbirini izleyen halkalardan oluşur: takip talebi, ödeme emrinin tebliği, takibin kesinleşmesi, işverene haciz müzekkeresi ve nihayet aylık kesintinin başlaması. Borca veya imzaya itiraz yalnızca ödeme emrinin tebliğinden sonraki dar pencerede mümkündür. Bu pencere kapandıktan sonra yapılan başvurular artık itiraz değil, işlemin usule aykırılığına yönelik şikâyet niteliği taşır ve inceleme konusu daralır.
Kesinti Oranına İlişkin Sınır
Maaş ve ücretler bakımından kanun, kesintiye üst sınır getirmiştir: ücretin ancak belirli bir kısmı haczedilebilir ve bu oran dörtte biri ile sınırlıdır. Borçlunun ve ailesinin geçimi için zorunlu olan kısım haczedilemez. Nafaka alacakları bakımından ise bu sınırlama uygulanmaz; nafaka alacağı için yapılan haciz diğer alacaklara göre önceliklidir. Uygulamada sık görülen hata, birden çok takip dosyası bulunduğunda toplam kesintinin sınırı aşmasıdır. Bu durum tespit edildiğinde icra mahkemesine şikâyet yoluna gidilir.
Şikâyet Konusu Olabilecek Tipik Hatalar
- Yasal sınırı aşan oranda kesinti yapılması
- Haczedilemeyecek nitelikteki ödemelerin kesintiye dâhil edilmesi
- Takip kesinleşmeden işverene müzekkere yazılması
- Ödeme emrinin usulüne aykırı tebliği nedeniyle borçlunun itiraz hakkını kullanamaması
- Sıra cetvelinde önceliklerin yanlış belirlenmesi
Tebligat Tarihini Kanıtlamak
Borçlunun elindeki en güçlü savunma çoğu zaman tebligatın usulsüzlüğüdür. Adreste bulunmama şerhi, komşuya veya muhtara teslim kayıtları ve tebliğ mazbatasındaki imza incelendiğinde, sürenin aslında hiç işlemeye başlamadığı ortaya çıkabilir. Usulsüz tebligat ileri sürüldüğünde süre, işlemin fiilen öğrenildiği tarihten itibaren hesaplanır. Bu nedenle maaştan ilk kesintinin yapıldığı bordro tarihi de dosyaya eklenmelidir.
Alacaklı Tarafı İçin Not
Alacaklı bakımından risk, kesintinin hiç başlamaması ya da işveren değişikliğiyle kesilmesidir. İşyeri değişikliğinin bildirilmesi yükümlülüğü, yeni işverene müzekkere yazılması ve dosyanın işlemsiz kalarak düşmemesi için düzenli takip gerekir. Uzun süre işlem yapılmayan dosyalarda yenileme gereği doğar ve bu da ek masraf anlamına gelir.
Değerlendirme
Maaş haczinde hem borçlu hem alacaklı için belirleyici olan, tarihlerin kayıt altına alınması ve kısa süreli başvuru yollarının zamanında kullanılmasıdır. Bordro, tebliğ mazbatası ve dosya hesap tablosu birlikte okunmadan doğru bir strateji kurulamaz. Somut dosyada kesinti oranı veya takibin geçerliliği tartışmalıysa, icra hukuku alanında bir avukattan destek alınması yerinde olur.