Haciz aşamasına gelmiş bir icra dosyasında borçlunun elinde hâlâ birden fazla hukuki imkân bulunur; ancak bunların neredeyse tamamı gün hesabıyla işleyen sürelere bağlıdır. Süre geçtikten sonra en haklı itiraz bile dinlenmez. Bu rehber, borçlu haklarını uygulanabilir sıraya dizer.
Önce Belgeyi Doğru Adlandırın
Elinize ulaşan evrak ödeme emri mi, icra emri mi, yoksa haciz ihbarnamesi mi belirlenmelidir. Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz süresi ile kambiyo senetlerine mahsus takipte itiraz süresi farklıdır; ilamlı takipte ise borca itiraz değil, icranın geri bırakılması talebi gündeme gelir. Yanlış adlandırma, doğru dilekçenin yanlış zamanda verilmesine yol açar.
İtiraz mı, Şikâyet mi
- Borcun varlığına, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkışlar itiraz olarak icra dairesine yöneltilir.
- İcra dairesinin işlemi hukuka aykırı ya da hadiseye uygun değilse yol icra mahkemesine yapılacak şikâyettir.
- Şikâyet kural olarak işlemin öğrenilmesinden itibaren kısa bir süreye tabidir; kamu düzenine aykırılık hâlinde süresiz şikâyet imkânı ayrıca değerlendirilir.
- İmzaya itiraz açıkça ve ayrıca belirtilmezse, borca itiraz edilmiş sayılır.
Haczedilemeyen Mal ve Haklar
Kanun, borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürmesi için gerekli eşya ile mesleğini icra etmesi için zorunlu araçları haciz dışında bırakır. Maaş üzerinde ise haczin sınırı bulunur; nafaka alacakları bu sınır bakımından farklı konumdadır. Haczedilemezlik iddiası kendiliğinden dikkate alınmaz; haciz tutanağını takip eden kısa süre içinde icra mahkemesine bildirilmelidir. Tutanağın bir örneği alınmadan alandan ayrılmak, bu süreyi belirsiz hâle getirir.
Üçüncü Kişinin Malı Haczedildiyse
- Hacizli malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası, istihkak yolu ile ileri sürülür.
- İddia haciz sırasında hazır bulunulmuşsa tutanağa geçirilmeli, sonradan öğrenilmişse öğrenmeden itibaren kısa süre içinde bildirilmelidir.
- Fatura, sözleşme ve ödeme kayıtları gibi mülkiyeti gösteren belgeler baştan hazırlanmalıdır.
- Aynı çatı altında yaşayanlar bakımından mülkiyet karinesi tartışması ayrıca kurgulanır.
Satış Aşamasına Kadar Kalan Alan
Haciz ile satış arasındaki dönem, borçlu için taksitlendirme, borç ödeme sözleşmesi veya kıymet takdirine itiraz gibi imkânların kullanılabildiği son penceredir. Kıymet takdirine itiraz süresi kaçırıldığında, düşük bedelle yapılan satışa karşı ileri sürülecek argümanlar önemli ölçüde zayıflar. Bu nedenle rapor tebliğ edildiği anda takvim işaretlenmelidir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Takibin türü ve dosyadaki işlem geçmişi kullanılabilir yolları değiştirdiğinden, süre kısa olduğu için evrakın tebliğ tarihiyle birlikte hukukçuya ulaştırılması gerekir.