Ödeme ve elektronik para kuruluşları üzerinden yürüyen uyuşmazlıklarda dosyanın kaderini çoğu zaman hukuki nitelendirme değil, paranın izinin ne kadar erken ve ne kadar bütün biçimde belgelendiği belirler. Transfer zinciri birkaç hesap üzerinden dağıldığında, geç toplanan kayıt artık ulaşılamaz hale gelebilir. Bu rehber, 5411 ve 5549 sayılı düzenlemeler ile sermaye piyasası ve kripto varlık mevzuatının kesiştiği dosyalarda delil paketini kurma yöntemine odaklanır.
Paranın İzini Kesintisiz Çıkarmak
Delil paketinin omurgası, gönderen hesaptan son duraklara kadar uzanan kesintisiz bir akış tablosudur. Tabloda her satır; tarih ve saat, tutar, gönderen ve alıcı hesap bilgisi, işlemin geçtiği kuruluş ve varsa açıklama alanını içermelidir. Kripto varlık ayağı bulunan dosyalarda cüzdan adresi ve işlem karması da aynı satıra eklenir; borsa tarafındaki kullanıcı eşleşmesi ise ancak resmi yazı ile öğrenilebileceğinden bu talep en başta yapılmalıdır.
Hangi Kayıt Kimden İstenir
- Banka ve ödeme kuruluşundan hesap hareketleri, işlem dekontları ve hesabın açılış belgeleri
- Elektronik para kuruluşundan cüzdan bakiye hareketi ve yükleme-çekim kayıtları
- Kripto varlık hizmet sağlayıcısından kullanıcı kimlik doğrulama ve işlem geçmişi
- Mobil uygulama ve internet bankacılığına ilişkin oturum ve cihaz kayıtları
- Yatırım vaadi içeren mesajlaşma, çağrı kaydı ve reklam ekran görüntüleri
Bu kayıtların bir bölümü sınırlı sürelerle saklanır. Erken talep edilmeyen oturum ve iletişim kaydı, sonradan mahkeme kararıyla dahi getirtilemeyebilir.
Ekran Görüntüsünü Delile Dönüştürmek
Uygulamada en sık düşülen hata, telefondan alınmış ham ekran görüntüsünü tek başına sunmaktır. Görüntünün hangi cihazdan, hangi tarihte alındığı ve kaynağın adresi belli değilse ispat gücü zayıflar. Sayfanın tam adresi ile birlikte kaydedilmesi, mümkünse noter veya bilirkişi eliyle tespit yaptırılması ve dijital kopyanın değiştirilmemiş bir nüshasının ayrıca saklanması, karşı tarafın içeriği kaldırması ihtimaline karşı koruma sağlar.
Süre Yönetimi ve Karapara İncelemesiyle Kesişim
Şikâyete bağlı suçlarda şikâyet hakkının sınırlı bir süreyle kullanılabildiği, hukuk davalarında ise zamanaşımının fiilin ve failin öğrenilmesine bağlandığı gözden kaçmamalıdır. Ayrıca suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması yönünden yürüyen inceleme, hesap bloke süreçleriyle birlikte ilerlediğinden, mağdur tarafın iade talebi de bu takvime uygun kurulmalıdır.
- Öğrenme tarihi belgelenir ve dosyanın ilk sayfasına yazılır.
- Kayıt talepleri tek seferde ve kuruluş bazında ayrı ayrı iletilir.
- Bloke ve iade talepleri, ceza soruşturmasıyla eşzamanlı yürütülür.
- Gelen her yanıt akış tablosuna işlenir, boşluk kalan halkalar işaretlenir.
Burada anlatılanlar genel çerçeveyi tarif eder. İşlem hacmi, kuruluşun tabi olduğu rejim ve tarafların sıfatı dosyanın yönünü değiştirebileceğinden, adım atmadan önce bireysel hukuki destek almanız önerilir.