Banka hesabına konulan blokeyi fark eden borçlunun ilk sorusu genellikle aynıdır: nereye, ne söyleyerek başvuracağım? İİK, takibin her aşaması için ayrı bir denetim yolu öngörür ve bu yollar birbirinin yerine kullanılamaz. Yanlış mercie yapılan başvuru yalnızca reddedilmez; asıl zararı, doğru yola ait kısa sürenin bu arada dolmasıdır. Aşağıda e-haciz uygulamasında itirazın haritası çıkarılmıştır.
Önce Sorun: Ödeme Emri mi, Haciz İşlemi mi Tartışılıyor
İtirazın adresi, tartışmanın hangi katmanda olduğuna göre değişir. Borcun kendisine, miktarına ya da imzaya karşı çıkılıyorsa hedef ödeme emridir ve başvuru icra dairesine yapılır. Borç tartışılmıyor, ancak hacze konu malvarlığının haczedilemeyeceği veya işlemin usulüne aykırı olduğu ileri sürülüyorsa hedef icra mahkemesidir. Takip kesinleşmişse ödeme emrine yönelik itiraz artık dinlenmez; bu ayrım netleştirilmeden yazılan dilekçe zaman kaybettirir.
E-Hacizde Sık Karşılaşılan Durumlar
- Maaş hesabına konulan blokede kanunen korunan kısmın aşılması
- Emekli aylığı, nafaka veya sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin hesapta karışması
- Ortak hesapta borçlu olmayan kişinin payının da bloke edilmesi
- Borç tutarını aşan çoklu hesap blokesinin sürdürülmesi
- Ödeme emrinin hatalı adrese tebliğ edilmesi nedeniyle sürenin hiç işlememesi
İcra Dairesi, İcra Mahkemesi ve Şikâyet Ayrımı
İcra dairesine yapılan itiraz takibi durdurma etkisi bakımından güçlüdür ancak yalnızca ödeme emri aşamasında anlam taşır. İcra mahkemesine yapılan başvuru ise işlemin hukuka aykırılığını denetletir; burada şikâyet kurumu öne çıkar ve haczedilemezlik iddiaları bu yolla ileri sürülür. Bir kısım aykırılık iddiası kamu düzenine ilişkin görülerek süreye bağlı olmasa da, çoğu şikâyet kısa süreye tabidir ve öğrenme tarihi esas alınır. Bu nedenle blokenin fark edildiği gün dosyaya not edilmelidir.
Süre Geçtiyse Elde Kalan İmkânlar
Süre kaçırıldığında dosya bütünüyle kapanmaz. Tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülebiliyorsa sürenin başlangıcı tartışılır. Kusuru olmaksızın süreyi kaçıran borçlu için kanunda öngörülen gecikmiş itiraz yolu bulunur. Borcun bulunmadığı iddiası ayrı bir dava konusu yapılabilir; ödeme yapıldıysa geri alma talebi de ayrı bir yol olarak değerlendirilir. Bu yollar birbirinin alternatifi olduğundan hangisinin seçildiği en baştan kararlaştırılmalıdır.
Başvuru Dilekçesinde Somutluk
Dilekçede takip dosya numarası, bloke tarihi, hesabın niteliği ve talep edilen sonuç açıkça yazılmalıdır. Maaş niteliği iddia ediliyorsa işveren yazısı veya hesap dökümü eklenmeli; ödeme yapıldıysa dekont tarih sırasıyla sunulmalıdır. Genel ifadelerle yazılan başvurular çoğu kez ek belge istenmesiyle uzar.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İcra dosyalarında süreler kısa işlediğinden, blokeyi öğrendikten sonra dosyanın ayrıntısıyla incelenmesi için vakit geçirmeden hukuki destek alınması yerinde olur.