İş kazası dosyalarında olayın hemen ardından yapılan işlemler, yıllar sonraki tazminat davasının sonucunu belirler. Kaza bildirimi, tutanağın içeriği ve raporların zamanlaması; hem 5510 ve 6331 sayılı Kanunlardan doğan yükümlülükleri hem de 4857 ve 7036 sayılı Kanunlar kapsamındaki taleplerin akıbetini etkiler.
Bildirim yükümlülüğü ve ilk tutanak
İşveren, iş kazasını kanunda öngörülen kısa süre içinde Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirmekle yükümlüdür. Kolluğa yapılan bildirim ile Kuruma yapılan bildirim ayrı işlemlerdir. Olay yerinde düzenlenen tutanağın içeriği belirleyicidir: kazanın saati, yapılan iş, kullanılan ekipman, kişisel koruyucu donanımın verilip verilmediği ve tanıkların kimliği tutanakta yer almalıdır. Eksik ya da tek taraflı düzenlenen tutanağa çekince konulmadan imza atılması, sonradan düzeltilmesi güç bir sorun yaratır.
Kazanın iş kazası sayılıp sayılmadığı
İşyeri dışında meydana gelen olaylar, servis aracıyla gidiş geliş ya da görevlendirme sırasındaki olaylar da niteliği itibarıyla iş kazası kapsamında değerlendirilebilir. Kurum bu niteliği kabul etmezse, iş kazasının tespiti davası ayrı bir yol olarak gündeme gelir ve tazminat davasından önce sonuçlanması genellikle daha sağlıklıdır.
Bir aylık eşik ve arabuluculuk
Kaza sonrası iş sözleşmesi feshedilmişse, feshin geçersizliği iddiası bakımından bildirimden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre kaçırıldığında işe iade yolu kapanır; geriye yalnızca tazminat talepleri kalır. İşçilik alacakları ve iş kazasından doğan maddi-manevi tazminat bakımından ise dava şartı arabuluculuk uygulaması ve süreler farklı işler; bu nedenle talepler tek bir başvuruda karıştırılmamalıdır.
Toplanması gereken kayıtlar
- İşe giriş bildirgesi, hizmet dökümü ve bordrolar
- İş sağlığı ve güvenliği eğitim kayıtları, risk değerlendirme raporu
- Kişisel koruyucu donanım teslim tutanakları
- Hastane kayıtları, epikriz ve varsa sürekli iş göremezlik oranına ilişkin belgeler
- Müfettiş raporu ve varsa ceza soruşturması dosyası
Kusur ve hesap aşaması
Tazminat miktarı, kusur dağılımı ile iş göremezlik oranının birlikte değerlendirilmesiyle belirlenir. İşçinin kendi kusuru indirim sebebi olabileceğinden, eğitim ve denetim yükümlülüğünün yerine getirilmediğini gösteren belgeler öne çıkarılmalıdır. Ceza dosyasındaki tespitler hukuk davasında önemli bir dayanak oluşturur; bu nedenle iki süreç paralel izlenmelidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Süreler ve hesap yöntemi dosyanın niteliğine göre değiştiğinden, kaza sonrasında mümkün olan en erken aşamada hukuki destek alınması önem taşır.