İş kazası dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu zaman hukuki argüman değil, kazadan sonraki ilk günlerde toplanabilen kayıtlardır. 6331 sayılı Kanun kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği yükümlülükleri, 4857 sayılı Kanundaki işveren borçları, 5510 sayılı Kanun bakımından Kurum incelemesi ve 7036 sayılı Kanunla şekillenen yargılama usulü, birbirini besleyen dört ayrı kayıt kaynağı yaratır. Bu rehber, ispat malzemesinin zamanla nasıl eridiğini ve bunun önüne nasıl geçileceğini ele alır.
İlk Günlerde Kaybolan Deliller
Kaza yerinin fotoğrafı, vardiya çizelgesi, kamera kaydı, iş ekipmanının bakım defteri ve olay anındaki tanık listesi, zaman geçtikçe ya değişir ya erişilemez hâle gelir. Kamera kayıtlarının çoğu sınırlı süre saklandığından, kayıt talebi en erken aşamada yazılı olarak yapılmalıdır. Aynı şekilde kazanın Kuruma bildirimi, kolluk tutanağı ve varsa müfettiş incelemesi dosyanın omurgasını oluşturur.
İspat Yükünü Doğru Dağıtmak
- Kazanın iş kazası niteliğinde olduğunun ortaya konması
- İşverenin gözetim ve güvenlik yükümlülüklerini yerine getirdiğini gösteren belgelerin sorgulanması
- Risk değerlendirmesi, eğitim kayıtları ve kişisel koruyucu donanım teslim tutanaklarının istenmesi
- Zarar kalemlerinin, sürekli iş göremezlik oranıyla birlikte hesaplanabilir hâle getirilmesi
- Kusur dağılımının bilirkişi incelemesine elverişli biçimde tartışmaya açılması
Süre Planında Gözden Kaçan Ayrım
İş uyuşmazlıklarında arabuluculuk kural olarak dava şartıdır; ancak iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlara bağlı tespit, itiraz ve rücu davaları bu kuralın dışında tutulmuştur. Bu ayrımın atlanması, gereksiz bir arabuluculuk sürecine girilmesine veya tersine, dava şartının bulunduğu bir alacak kalemi için başvurusuz dava açılmasına yol açar. Talep kalemleri tazminat ve işçilik alacağı olarak karışık ise, her kalem ayrı ayrı sınıflandırılmalıdır.
Sulh Görüşmesine Hazırlıksız Oturmamak
- Kurumca bağlanan gelir ve yapılan ödemeler tespit edilir, tazminattan mahsup ilişkisi hesaba katılır.
- Sürekli iş göremezlik oranı netleşmeden yapılan hesap, gerçek zararın altında kalabilir.
- Manevi tazminat için olayın ağırlığı ve tarafların durumu somut biçimde anlatılır.
- İbraname veya feragat içeren metinler, kapsamı bakımından satır satır okunur.
- Sulh, yalnızca hesaplanmış bir alt sınır bilindikten sonra değerlendirilir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. Her iş kazası dosyası, işyerinin niteliğine ve olayın oluş biçimine göre farklı deliller gerektirir; işlem yapmadan önce dosyanızın bir uzman değerlendirmesinden geçirilmesi uygun olur.