İş hukuku uyuşmazlıklarında en sert sonuç doğuran kural, fesih sonrası işleyen kısa süredir. Bu rehber, 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı kanunlar ekseninde işçilik alacakları ve fesih sonrası bir aylık süre yönetimini, usule aykırı işlem nedeniyle hak kaybı riskiyle birlikte ele alır.
Hangi talep hangi süreye tabi
İşe iade talebi, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmasını gerektirir; bu süre kaçırıldığında iş güvencesi hükümlerinden yararlanma imkânı kalmaz. Buna karşılık kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma, yıllık izin ve ücret alacakları daha uzun zamanaşımı sürelerine tabidir. İki takvimin karıştırılması, işçinin en değerli talebini erken kaybetmesine yol açar.
Arabuluculuk aşamasında dikkat edilecekler
- Başvuru, yetkili arabuluculuk bürosuna yapılmalıdır; yetkisiz büroya başvuru itiraz konusu olabilir
- Karşı taraf olarak gösterilen işveren unvanı, SGK kayıtları ve bordro ile birebir uyumlu olmalıdır
- Alt işveren – asıl işveren ilişkisi varsa her iki taraf da başvuruya dâhil edilmelidir
- Anlaşma belgesinde hangi alacakların kapsandığı tek tek yazılmalı, genel ibra ifadelerinden kaçınılmalıdır
- Anlaşmama tutanağının tarihi, dava açma süresinin başlangıcını belirlediğinden saklanmalıdır
Alacak kalemlerinin ispat kaynakları
- Fazla çalışma için giriş-çıkış kayıtları, vardiya çizelgeleri ve tanık beyanları
- Ücretin gerçek tutarı için banka hesap hareketleri ve bordro karşılaştırması
- Yıllık izin için imzalı izin defteri veya izin formları
- Fesih gerekçesi için savunma istem yazısı, tutanaklar ve fesih bildirimi
- İş kazası veya meslek hastalığı iddiasında iş sağlığı ve güvenliği kayıtları
Feshin usulü çoğu zaman sonucu belirler
İşverenin geçerli veya haklı nedene dayandığını ileri sürdüğü fesihlerde, savunma alınmadan yapılan işlemler ve gerekçesi yazılı olarak bildirilmeyen fesihler usul yönünden sakat kalır. İşçi bakımından da aynı hassasiyet geçerlidir: haklı nedenle istifa iddiası, gerekçesi yazılı olarak bildirilmediğinde sonradan ispat edilmesi güç bir tartışmaya dönüşür.
SGK kayıtlarıyla uyum
Hizmet süresi ve prime esas kazanç bakımından SGK kayıtları ile fiilî durum arasındaki fark, hem alacak hesabını hem de emeklilik sürecini etkiler. Eksik gün bildirimi veya düşük ücretten bildirim iddiası varsa, hizmet tespiti talebinin ayrı bir dava konusu olduğu göz önünde bulundurulmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Feshin türü, işyerindeki işçi sayısı ve kıdem süresi izlenecek yolu değiştirdiğinden, bir aylık süre işlemeye başladığı anda hukuki destek alınması önem taşır.