Kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarında dosyanın sonucu çoğu zaman hesap tablosundan önce takvimde belirlenir. 4857 sayılı İş Kanunu, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile 5510 ve 6331 sayılı düzenlemeler birbirinden farklı süre ve usul rejimleri öngördüğü için, tek bir genel süre varsayımıyla hareket etmek en sık karşılaşılan hak kaybı sebebidir. Aşağıdaki kontrol listesi, hesaplama aşamasına geçmeden önce işaretlenmesi gereken kalemleri sıralar.
Fesihten Sonraki İlk Günlerde İşaretlenecekler
Fesih bildiriminin işçiye hangi tarihte ve hangi yolla ulaştığı, tüm süre hesabının başlangıç noktasıdır. Elden tebliğ, noter ihtarı, kargo veya e-posta gibi farklı kanallar farklı ispat değeri taşır; bu nedenle tebliğ tarihi ile fesih yazısının düzenlenme tarihi ayrı ayrı not edilmelidir. Feshin geçersizliği ve işe iade talebi bakımından bildirimin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık süre hak düşürücü niteliktedir ve kaçırıldığında talep esasa girilmeden reddedilir.
Risk Kalemleri Tablosu
- Fesih tarihi belirsizliği: Fiilen çalışmanın bittiği gün ile bildirim tarihinin farklı olması
- Arabuluculuk basamağının atlanması: İşçilik alacaklarında dava şartı arabuluculuğa başvurulmadan dava açılması
- Son tutanağın eksik düzenlenmesi: Talep kalemlerinin arabuluculuk tutanağında adlandırılmaması
- Zamanaşımı ile hak düşürücü sürenin karıştırılması: Kıdem ve ihbar alacağı için işleyen zamanaşımının, işe iade süresiyle aynı sanılması
- Giydirilmiş ücretin belgelenmemesi: Yol, yemek, ikramiye gibi düzenli ödemelerin kayıt dışı bırakılması
Kıdem Hesabını Ayakta Tutan Belgeler
Kıdem tazminatı brüt ücret üzerinden değil, süreklilik arz eden yan ödemelerin eklendiği ücret üzerinden hesaplanır. Bu nedenle bordrolar, banka hesap hareketleri, SGK hizmet dökümü ve varsa yan hak yönetmelikleri birlikte toplanmalıdır. Bordroda görünen ücret ile bankaya yatan tutar arasındaki fark, hesap raporunun en tartışmalı noktası hâline gelir. İhtirazi kayıt konulmadan imzalanmış bordroların ispat gücü ayrıca değerlendirilmelidir.
Takvimi Tek Sayfada Toplamak
- Fesih bildiriminin tebliğ tarihi ve kanalı yazılır.
- İşe iade talebi düşünülüyorsa bir aylık başvuru sınırı takvime ilk sıraya işlenir.
- Arabuluculuk başvurusu, ilk toplantı ve son tutanak tarihleri ayrı ayrı kaydedilir.
- Anlaşmama hâlinde dava açma süresi tutanak tarihinden itibaren yeniden hesaplanır.
- Alacak kalemlerinin her biri için ayrı zamanaşımı çizgisi çizilir.
Kapanış Değerlendirmesi
Süre kaçırılmış görünen dosyalarda bile bildirimin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği, feshin gerçek tarihi ve alacak kalemlerinin niteliği ayrı ayrı incelendiğinde tablo değişebilir. Burada aktarılanlar genel nitelikte bilgilerdir; her iş ilişkisinin belge düzeni farklı olduğundan, dosyanızdaki tarihler ve ödeme kayıtları üzerinden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.