İşe iade talebi, iş hukukunda süreye en duyarlı süreçlerden biridir. 4857 sayılı Kanun kapsamındaki bu yolda, işçinin haklılığı kadar takvimi doğru kurup kurmadığı belirleyicidir. Dosyaların bir kısmı esas incelenmeden kapanır; çünkü fesih bildiriminin ulaştığı tarih ile başvurunun yapıldığı tarih arasındaki ilişki belgeyle gösterilememiştir.
Süre Nereden Başlar?
Başvuru süresi, fesih bildiriminin işçiye tebliğ edildiği tarihe bağlıdır. Bu nedenle işten çıkarılan işçinin ilk yapması gereken, bildirimin kendisine hangi tarihte ve hangi biçimde ulaştığını belgelemektir. Sözlü fesihlerde tarihin tespiti daha zordur; bu durumda işyerine giriş kayıtlarının kesildiği tarih, sosyal güvenlik çıkış bildirimi ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilir. 7036 sayılı Kanun uyarınca dava öncesi arabuluculuğa başvurulması zorunlu olduğundan, takvim iki aşamalı planlanmalıdır.
Arabuluculuk Aşaması Bir Delil Aşamasıdır
Arabuluculuk yalnızca bir usul şartı değildir; taraf beyanlarının ilk kez karşılıklı olarak ortaya konduğu aşamadır. Bu aşamada işverenin fesih sebebine ilişkin açıklamaları, sonraki aşamada dosyaya yansıyan gerekçeyle karşılaştırılabilir. Son tutanağın eksiksiz düzenlenmesi ve tarafların hangi taleplerle katıldığının açıkça yazılması, sonraki safhada ortaya çıkacak tartışmaları azaltır.
Geçerli Sebebi İspat Yükü İşverendedir
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını göstermek kural olarak işverenin yükümlülüğündedir. Buna karşılık işçi, feshin ileri sürülen sebepten değil başka bir nedenden kaynaklandığını iddia ediyorsa bu iddiasını desteklemek durumundadır. Bu denge, dosyanın nasıl kurulacağını belirler: işveren performans, ekonomik gereklilik veya davranış sebebini belgelemek zorundayken, işçi bunun tutarsızlığını gösterecek verilere yönelir.
İşçinin Toplaması Gereken Kayıtlar
Fesih tarihinden önce erişimi mümkün olan belgelerin saklanması sonradan telafisi güç bir avantaj sağlar:
- Yazılı fesih bildirimi ve varsa savunma istem yazısı
- Bordro, puantaj ve fazla çalışma kayıtları
- İşyerindeki görev tanımını ve performans değerlendirmelerini gösteren belgeler
- Aynı dönemde işe alınan veya çıkarılan personele ilişkin gözlemler ve tanık bilgileri
- 6331 sayılı Kanun kapsamındaki eğitim ve sağlık kayıtları, ilgili olduğu ölçüde
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. İşyerinin büyüklüğü, işçinin kıdemi ve feshin gerekçesi sonucu değiştirebilir; süreler kısa olduğu için fesih bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız yararlı olur.