İşe iade talebinde dava yolundan önce zorunlu arabuluculuk aşaması gelir. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı Kanunlar çerçevesinde işleyen bu süreçte arabuluculuk çoğu zaman usuli bir formalite gibi görülür; oysa görüşme masasına hangi belgelerle oturulduğu, hem anlaşma ihtimalini hem de anlaşmama hâlinde açılacak davanın seyrini belirler.
İspat yükünün dağılımını bilmek
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ortaya koymak işverene düşer. Buna karşılık işçi, feshin ileri sürülen sebepten değil başka bir nedenden kaynaklandığını iddia ediyorsa bunu göstermekle yükümlüdür. Bu dağılım, arabuluculuk aşamasında tarafların pazarlık gücünü doğrudan etkiler. İşveren tarafında fesih dosyası eksikse, anlaşma seçeneği daha makul hâle gelir; işçi tarafında ise iddiayı destekleyen kayıtların varlığı görüşmeyi güçlendirir.
Görüşme öncesi hazırlanacak fesih dosyası
- Fesih bildiriminin kendisi, tarihi ve tebliğ biçimi
- Fesih sebebini destekleyen tutanak, uyarı ve savunma yazıları
- İşyerindeki çalışan sayısı ve organizasyon yapısına ilişkin kayıtlar
- Performansa dayalı fesihlerde ölçüt ve değerlendirme belgeleri
- İş sağlığı ve güvenliği kaynaklı fesihlerde 6331 kapsamındaki eğitim ve tutanak kayıtları
Savunma alınmadan yapılan fesih
Davranış veya verim kaynaklı fesihlerde işçinin savunmasının alınmış olması, usuli bir gereklilik olarak dosyanın merkezinde yer alır. Savunma istemi yazısının tarihi, kapsamı ve verilen yanıt, arabuluculuk aşamasında masaya konulduğunda tartışmayı erken netleştirir. Bu belge yoksa, bunun sonuçları görüşmeden önce değerlendirilmelidir.
Anlaşma metninin nasıl yazıldığı
Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesinde hangi alacak kalemlerinin kapsandığı açıkça yazılmalıdır. İşe iade talebi ile kıdem, ihbar, fazla çalışma ve yıllık izin gibi kalemler ayrı ayrı sayılmadığında, sonradan hangi talebin sona erdiği tartışma konusu olur. Kapsam dışı bırakılmak istenen kalemler de metinde açıkça belirtilmelidir.
Anlaşmama hâlinde takvim
Görüşmenin anlaşmazlıkla sonuçlanması hâlinde, son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren dava açmak için tanınan süre işlemeye başlar ve bu süre kısadır. Son tutanağın bir örneğinin aynı gün temin edilmesi, dava dilekçesinin hazırlanmasına derhal başlanabilmesi için gereklidir. Tutanakta tarafların katılım durumunun doğru yazılmış olması da ayrıca kontrol edilmelidir.
Sosyal güvenlik boyutunu unutmamak
Fesih tarihi, çıkış kodu ve prim bildirimleri 5510 sayılı Kanun kapsamında ayrı sonuçlar doğurur. İşe iade süreciyle bağlantılı olarak bu kayıtların doğruluğu da kontrol edilmeli, hatalı bildirim varsa buna ilişkin başvuru ayrıca planlanmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; işyerinin niteliği, çalışan sayısı ve fesih sebebi değerlendirmeyi değiştirir. Arabuluculuk görüşmesine katılmadan önce dosyanızı bir hukukçu ile birlikte gözden geçirmeniz yerinde olacaktır.