İş sözleşmesinin feshi sonrasında açılan dosyalarda iki ayrı tartışma iç içe geçer: feshin geçerli olup olmadığı ve hak edilen alacakların doğru hesaplanıp hesaplanmadığı. Birincisi 4857 ve 7036 sayılı Kanunların çizdiği usul içinde çok kısa bir zaman penceresine bağlıyken, ikincisi tamamen kayıtların niteliğine dayanır. 5510 kapsamındaki hizmet kayıtları ile 6331 kapsamındaki iş sağlığı ve güvenliği belgeleri de çoğu dosyada belirleyici delil haline gelir.
Fesih Bildiriminin Tarihi Her Şeyi Belirler
İşe iade talebinde, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren işleyen bir aylık süre içinde arabulucuya başvurulması gerekir. Bu süre niteliği gereği kaçırıldığında geri alınamaz. Bu nedenle işten çıkış sürecinde ilk saklanması gereken belge, fesih bildiriminin kendisi ve tebliğ tarihini gösteren kayıttır. Sözlü fesihte ise iş görmenin fiilen sona erdiği tarihi gösteren kayıtlar (giriş kartı verileri, çıkış bildirimi, son ödeme tarihi) öne çıkar.
Hesabın Delil Tabanını Kurmak
- Giydirilmiş ücretin tespiti için bordro, banka ödeme kayıtları ve düzenli yan haklara ilişkin belgeler bir arada değerlendirilir.
- Bordroda görünen ücret ile fiilen ödenen tutar farklıysa, banka hareketleri karşılaştırmalı tabloya dökülmelidir.
- Hizmet süresi için SGK hizmet dökümü esas alınır; aynı işverenin farklı unvanlı şirketleri arasındaki geçişler ayrıca gösterilmelidir.
- Yıllık izin alacağında imzalı izin defteri yoksa ispat yükü büyük ölçüde işverene döner.
Fazla Çalışma ve Tanık Dengesi
Fazla çalışma iddiası, kayıt bulunmadığı hallerde tanıkla ispat edilebilir; ancak tanığın aynı dönemde ve aynı birimde çalışmış olması, beyanının değerini belirler. Puantaj, mesai onayı, güvenlik giriş çıkış kayıtları veya kurumsal sistem log kayıtları varsa, tanık beyanının bunlarla çelişmemesi gerekir. Ücret bordrosunda fazla çalışma tahakkuku görünüyorsa, ihtirazi kayıt konulup konulmadığı ayrıca değerlendirilir.
Arabuluculuk Tutanağının İçeriğine Dikkat
Anlaşma sağlanamadığında düzenlenen tutanağın kapsamı, sonraki davanın sınırını etkileyebilir. Görüşmede hangi alacak kalemlerinin gündeme geldiği açıkça yazılmalı; anlaşma halinde ise ibra edilen kalemler tek tek sayılmalıdır. Genel ifadelerle düzenlenen tutanaklar, sonradan hangi hakkın kapsandığı tartışmasını doğurur.
Buradaki anlatım genel çerçeve sunar; işyeri uygulaması, sözleşme tipi ve fesih gerekçesi sonucu önemli ölçüde değiştirebilir. Süre penceresi dar olduğundan, fesih bildirimini aldığınız gün hukuki değerlendirme almanız önerilir.