İş güvencesi kapsamındaki bir çalışan için sürecin en kritik noktası, fesih bildiriminin tebliğ edildiği gündür. 4857 sayılı İş Kanunu ve 7036 sayılı Kanun uyarınca, fesih bildiriminin tebliğinden itibaren bir ay içinde arabulucuya başvurulmadığında dava hakkı düşer. Bu süre sonradan telafi edilebilecek bir usul eksikliği değildir.
Bir Aylık Sürenin Başladığı An
Süre, feshin işçiye bildirildiği tarihte işlemeye başlar. Bildirimin tebliğinden kaçınılması hâlinde tutanakla tespit, elektronik ortamda yapılan bildirimlerde ise ulaşma tarihi belirleyici olur. İhbar öneli verilmişse, önelin bittiği tarih değil bildirimin yapıldığı tarih esas alınır. Arabuluculuk süreci anlaşmazlıkla sonuçlandığında ise son tutanağın düzenlendiği tarihten itibaren iki hafta içinde dava açılması gerekir; bu ikinci süre de ilki kadar katıdır.
İspat Yükü Kimde
Feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat yükü işverendedir. Buna karşılık işçi, feshin ileri sürülenden başka bir sebebe dayandığını iddia ediyorsa bu iddiasını ispatlamakla yükümlüdür. Bu dağılım tarafların delil listesini belirler: işveren performans, disiplin veya işletmesel karar kayıtlarını; işçi ise sendikal faaliyet, eşitlik ilkesine aykırılık ya da alacak talebi sonrası fesih gibi iddialarını destekleyen kayıtları hazırlamalıdır.
İşletmesel Karar Savunmasında Aranan Tutarlılık
- Fesihten önce ve sonra aynı pozisyona işçi alınıp alınmadığı incelenir.
- Fazla çalışma kayıtlarının seyri, iş hacminin gerçekten daraldığını gösterir ya da çürütür.
- Başka bölümde değerlendirme imkânının araştırılıp araştırılmadığı önem taşır.
- Kararın hangi tarihte ve hangi organca alındığı belgeyle ortaya konmalıdır.
Süre Kaçırıldığında Elde Kalanlar
Bir aylık süre geçmişse işe iade talebi ileri sürülemez; ancak kıdem ve ihbar tazminatı ile diğer işçilik alacakları bakımından farklı ve daha uzun süreler söz konusudur. Bu nedenle süre kaçırılmış dosyalarda hemen vazgeçilmemeli, alacak kalemleri ayrı bir başlık altında yeniden değerlendirilmelidir. 5510 sayılı Kanun kapsamındaki hizmet tespiti talepleri de bu değerlendirmenin parçası olabilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İşyerinin çalışan sayısı, işçinin kıdemi ve feshin gerekçesi sonucu değiştirebileceğinden, süre işlemeye başladığı anda hukuki görüş alınması önerilir.