İşyerinde sistematik baskıya dayanan mobbing iddiası, tek başına bir dava türü değil; haklı fesih, tazminat ve kıdem hesabı taleplerinin dayanağını oluşturan bir olgu iddiasıdır. 4857, 7036, 5510 ve 6331 sayılı düzenlemelerin kesiştiği bu alanda davanın kaderini belirleyen şey, çoğu zaman hukuki nitelendirme değil, olayların zamanında kayda geçirilip geçirilmediğidir.
Süreklilik ve Sistematiklik Nasıl Gösterilir
Mobbing değerlendirmesinde tek bir tartışma veya bir kez yaşanan sert bir konuşma yeterli görülmez; aranan şey davranışın belirli bir kişiye yönelmiş, tekrarlanan ve süreklilik gösteren bir örüntü oluşturmasıdır. Bu nedenle olayların tarih, saat, yer, tanık ve sonuç bilgisiyle kaydedildiği bir günlük tutmak en etkili hazırlık adımıdır. Sonradan hafızadan yazılan beyanlar tarih tutarsızlığı içerdiğinde, iddianın tümü zayıflar.
Fesihten Önce Toplanması Gereken Kayıtlar
- Görev değişikliği, yer değişikliği veya yetki daraltmasına ilişkin yazılı bildirimler
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarının, işverenin sistemine erişim kesilmeden önce alınmış çıktıları
- Performans değerlendirme formları ve savunma istem yazıları
- Sağlık kuruluşuna başvuru yapıldıysa rapor ve reçete kayıtları
- İşyeri hekimi veya insan kaynaklarına yapılan yazılı şikâyetlerin kayıt numarası
Kıdem Hesabına Etki Eden Kalemlerin Belgelenmesi
Kıdem hesabı yalnızca çıplak ücretle kurulmaz; süreklilik arz eden ikramiye, yol ve yemek yardımı gibi ödemeler giydirilmiş ücretin içine girer. Bu kalemler bordroda görünmüyorsa banka hareketleri, yemek kartı yüklemeleri, servis listeleri ve şirket içi yönergeler devreye girer. Aynı şekilde hizmet süresinin başlangıcı, sigorta başlangıcından farklıysa bu farkın işe giriş yazısı, ilk bordro veya işyeri kayıtlarıyla desteklenmesi gerekir.
Arabuluculuk Aşamasını Delil Toplama Fırsatı Olarak Kullanmak
İşçilik alacaklarında arabuluculuk, dava açılmadan önce tamamlanması gereken bir aşamadır. Bu aşamaya elde hesap tablosu olmadan gidildiğinde görüşme, rakamsız bir pazarlığa dönüşür. Hazırlıklı bir yaklaşımda her talep kalemi ayrı satırda, dayandığı belgeyle birlikte sunulur; anlaşmama tutanağının kapsamı da sonraki davada hangi taleplerin ileri sürülebileceğini etkilediği için dikkatle okunmalıdır.
Tanık Delilinin Sınırı
Mobbing dosyalarında tanık çoğu zaman merkezî delildir; ancak hâlen aynı işyerinde çalışan tanıkların beyanı ile husumetli tanıkların beyanı ayrı ayrı tartışılır. Bu nedenle tanık listesi hazırlanırken kişinin olayın hangi kısmına doğrudan tanık olduğu tek tek belirlenmeli, herkesin her olayı anlatacağı varsayımından kaçınılmalıdır. Yazılı kayıtla desteklenen tanık beyanı, tek başına duran beyandan belirgin biçimde güçlüdür.
Bu rehber genel bilgilendirme sunar ve somut bir işçi-işveren ilişkisinin yerine geçmez. Fesih kararı verilmeden önce delil durumunun ve alacak kalemlerinin birlikte değerlendirilmesi, sonradan telafisi zor kayıpların önüne geçer.